1882 yılından beri inşası devam ediyor

1882 yılında temeli atılan Sagrada Família, aradan geçen 140 yılı aşkın süreye rağmen hâlâ tamamlanmamış durumda. İspanya’nın Barselona kentinde yükselen dev bazilika, bu özelliğiyle dünyanın en uzun süredir inşa edilen yapılarından biri ve sıklıkla “dünyanın en ünlü bitmemiş binası” olarak anılıyor.

Başlangıçta mimar Francisco de Paula del Villar tarafından tasarlanan proje, 1883 yılında genç mimar Antoni Gaudí’ye devredildi ve yapının kaderi tamamen değişti.

Fotoğraf: Francisco de Paula del Villar tarafından tasarlanan proje. (sagradafamilia.org)

Taştan bir İncil olarak tasarlandı

Gaudí, Sagrada Família’yı yalnızca bir kilise olarak değil, Katolik inancını mimariyle anlatan dev bir sembolik eser olarak tasarladı. Ünlü mimarın amacı, yapının her bölümünün dini bir anlam taşıması ve ziyaretçiler tarafından adeta “okunabilmesi”ydi. Bu nedenle bazilikanın cepheleri, kuleleri, sütunları ve heykelleri İncil’den sahneleri ve Hristiyan sembollerini temsil edecek şekilde planlandı. Yapı bu yüzden sık sık “taştan yapılmış bir İncil” olarak tanımlanıyor.

Her cephesi ayrı bir hikâye anlatıyor

Bazilikanın üç ana cephesi, Hristiyan anlatısının farklı bölümlerini temsil ediyor. Doğuş Cephesi İsa’nın doğumunu, Tutku Cephesi çarmıha gerilişini, Zafer Cephesi ise cennet ve kurtuluş temasını işliyor.

İç mekândaki sütunlar ise ağaç gövdelerini andıracak şekilde tasarlandı; Gaudí böylece ziyaretçilerin taş bir ormanın içinde yürüyormuş hissi yaşamasını amaçladı.

Sagrada Família’nın tamamlanamamasının en büyük nedeni, Gaudí’nin son derece karmaşık ve mühendislik açısından zorlayıcı tasarımı. Döneminin çok ötesindeki geometrik formlar ve detay seviyesi, yapının inşasını olağanüstü yavaşlattı. Ayrıca proje başından beri devlet bütçesiyle değil, büyük ölçüde bağışlar ve ziyaretçi gelirleriyle finanse edildiği için ekonomik koşullar da inşaat hızını doğrudan etkiledi.

Süreç tarihsel olaylarla da sekteye uğradı. Antoni Gaudí 1926 yılında bir tramvay kazasında hayatını kaybettiğinde projenin yalnızca küçük bir kısmı tamamlanmıştı. Ardından İspanya İç Savaşı sırasında Gaudí’nin atölyesi tahrip edildi ve birçok özgün plan ile maket yok oldu. Bu durum, sonraki mimarların projeyi sürdürmesini ciddi biçimde zorlaştırdı.

Gaudí'nin tamamlandığını gördüğü tek yapı, havari Barnabas'a adanmış olan çan kulesiydi.

Gaudí, hayatının son yıllarında neredeyse tüm diğer projelerini bırakarak yalnızca Sagrada Família üzerinde çalıştı. Hatta bir dönem doğrudan şantiye alanındaki atölyede yaşadığı biliniyor. Yapının kendi yaşamı içinde tamamlanmayacağını kabul eden mimarın, bu konuda “Müşterim acele etmiyor” diyerek Tanrı’ya gönderme yaptığı aktarılıyor.

Sagrada Família tamamlandığında yaklaşık 172,5 metre yüksekliğe ulaşacak merkez kulesiyle dünyanın en yüksek kilisesi olacak. Ancak Gaudí bu yüksekliği özellikle sınırlandırdı; yapının Barselona’daki Montjuïc Tepesi’nden daha yüksek olmamasını istedi. Çünkü ona göre insan eliyle yapılan hiçbir eser, Tanrı’nın yarattığı doğadan üstün olmamalıydı.

Modern teknoloji inşaatı hızlandırdı

Yapının son yıllardaki ilerleyişinde modern teknoloji kritik rol oynadı. Bilgisayar destekli modelleme, 3D baskı ve robotik taş kesim teknikleri sayesinde Gaudí’nin karmaşık geometrileri çok daha hızlı üretilebilir hâle geldi. Uzmanlara göre bu teknolojiler olmasa inşaat onlarca yıl daha sürebilirdi.

Dünyanın en olağanüstü şantiyelerinden biri

Bugün UNESCO Dünya Mirası kapsamındaki yapı, tamamlanmamış hâline rağmen Barselona’nın en çok ziyaret edilen simgesi konumunda. Her yıl milyonlarca turist ağırlayan bazilika, hem ibadethane hem de yaşayan bir şantiye olarak varlığını sürdürüyor.

Ne zaman biteceği merak ediliyor

Ana yapının tamamlanması için hedef birkaç kez ertelense de, Sagrada Família’nın bitiş tarihi hâlâ dünyanın en çok merak edilen mimari sorularından biri olmaya devam ediyor.

Haber kaynak: Sagrada Família Resmî Sitesi, Britannica