İklim sözlüğü: Ekosistem hizmetleri

Ekosistem hizmetleri, doğanın insan yaşamına doğrudan ve dolaylı olarak sunduğu faydaları anlatır.

Ormanların havayı temizlemesi, sulak alanların taşkınları azaltması, arıların tozlaşmayı sağlaması, toprağın besin döngüsünü sürdürmesi ya da bir kıyı ekosisteminin hem geçim hem de esenlik üretmesi bu hizmetlerin parçalarıdır. Bu kavram, ekosistemlerden elde edilen doğrudan ve dolaylı yararlar bütünü olarak tanımlanır. Temiz hava, tatlı su, karbon tutumu, atıkların ayrışması, ruhsal ve fiziksel iyilik hali de buna dahildir.

Ekosistem hizmetleri genellikle dört başlıkta ele alınıyor: sağlayıcı hizmetler (gıda, su, odun, ilaç), düzenleyici hizmetler (iklimin dengelenmesi, su arıtımı, taşkın kontrolü, tozlaşma), kültürel hizmetler (rekreasyon, estetik, manevi ve eğitsel değerler) ve destekleyici hizmetler (fotosentez, besin döngüsü, toprak oluşumu, yaşam alanlarının sürmesi). Bu sınıflandırma, doğanın yalnızca bir “kaynak” olmadığını, yaşamı ayakta tutan görünür ve görünmez ilişkiler ağı olduğunu hatırlatır.

Bugün ekosistem hizmetlerini konuşmak, yalnızca çevreyi korumak için değil, ekonomiyi, sağlığı ve toplumsal dayanıklılığı anlamak için de gerekli. Çünkü doğanın sunduğu bu hizmetler zayıfladığında yalnızca türler değil, kentler, gıda sistemleri ve yaşam kalitesi de kırılganlaşıyor. Nitekim Avrupa Yatırım Bankası, dünya ekosistemlerinin ekonomiye yıllık katkısının 125 ila 140 trilyon dolar arasında olduğuna dikkat çekiyor. Doğayı korumak bu yüzden yalnızca etik bir mesele değil, aynı zamanda yaşamın altyapısını koruma meselesi.