Ahlak üzerine iki felsefe sorusu

İnsanlar, tıpkı diğer canlılar gibi doğuştan gelen içgüdülere ve yaşama isteğine sahiptir. Ancak insan, sosyal bir varlık olması nedeniyle toplum halinde yaşamaya zorunludur. Toplumların varlığını sürdürebilmesi için bireylerin biyolojik ihtiyaçlarından bağımsız, ortaklaşa belirlenmiş kurallara uyması gerekmektedir. Bu kurallar, en ilkel toplumlardan en gelişmişlerine kadar her yerde ahlakın temelini oluşturur.

Başlangıçta, ilk insanlar için ahlak problemi mevcut değildi. Ortak yaşam kurallarına bilinçsizce uydukları için bir ahlak kaygısı taşımıyorlardı. Ancak zamanla fikirsel ve duygusal gelişim arttıkça, insan ahlak problemleri üzerine düşünmeye başladı. Sosyoloji, ahlak kurallarının toplumdan topluma ve zamandan zamana değiştiğini göstermektedir. Değişen yaşam koşulları ve artan bilgi birikimiyle birlikte insan, hem toplumsal kuralları hem de vicdanından gelen sesleri uzlaştırmak zorunda kaldı.

Ahlaklı yaşamın iki temel boyutu bulunmaktadır: Birincisi, toplumda yerleşik olan gelenek, görenek ve hukuk kuralları gibi objektif yönüdür. İkincisi ise bireyin iç dünyasında hissettiği görev, hak ve sorumluluk duyguları ile iyi-kötü, doğru-yanlış hakkındaki kişisel yargılarıdır ki buna sübjektif yön veya vicdan denir. Vicdan, kişiselleştirilmiş ve içselleştirilmiş ahlak olarak da tanımlanabilir.

Bu genel çerçevede, demokratik siyasal iktidarın rolü üzerine iki temel soru öne çıkmaktadır. İlk olarak, bir demokratik iktidarın görevi, toplumdaki ahlaki kuralları ve vicdani yargıları geliştirmek, bunları gerçeğe, özgürlüğe, adalete ve barışa yönlendirmek değil midir? İkinci olarak, iktidar bu görevine rağmen toplumun ahlakına ve bireyin vicdanına aykırı eylemlerde bulunursa, halk ve birey olarak ne yapmalıdır? Felsefe ve siyasetin kesiştiği bu noktada yanıt, her bireyin kendi beyninde, yüreğinde, ahlakında ve vicdanında gizlidir.