Avrupa’dan kopuş

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM), iş insanı Osman Kavala'nın yaklaşık on yıldır süren tutukluluğunun hukuka aykırı olduğuna karar vererek tahliye edilmesi yönündeki hükmüne, Türkiye'deki iktidar kanadından gelen sert tepkiler, Türkiye'nin Avrupa ile olan ilişkilerini tekrar gündeme taşıdı.

1949'da kurulan ve insan hakları, demokrasi ile hukukun üstünlüğü gibi değerleri yaymayı amaçlayan Avrupa Konseyi'nin kurucu üyelerinden biri olan Türkiye, bu örgütle olan bağlarını koruyor. Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne üye olamaması nedeniyle Avrupa Konseyi, kıta ile olan tek resmi bağı konumunda bulunuyor. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası gereği, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne (AİHS) ve AİHM'in kararlarına uymakla yükümlü. Bu yükümlülüğe uyulmaması, Türkiye'nin uluslararası alandaki güvenilirliğini zedeleyebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Öte yandan, iktidar partisinin Avrupa ile olan siyasi ve kültürel bağları sistematik olarak koparma yönündeki bir strateji izlediği iddia ediliyor. Bu stratejinin, Türkiye'yi Avrupa'dan uzaklaştırıp Ortadoğu eksenine yaklaştırmayı hedeflediği öne sürülüyor. Bu durumun, demokrasi, ifade özgürlüğü, adil yargılanma gibi temel değerlerin geçerli olduğu bir sistemde iktidarda kalmanın zorlaşacağı endişesiyle ilişkilendirildiği belirtiliyor. Hükümetin, kendi tabanını konsolide etmek amacıyla Batı karşıtı söylemler geliştirdiği ve bu söylemlerle iktidarını sürdürmeye çalıştığı ifade ediliyor.

AKP'nin Avrupa ile bağları koparma söylemlerinin ardında dinsel ve dilsel argümanlar kullanıldığı, ayrıca coğrafi konumun farklı yorumlandığı belirtiliyor. Türkiye'nin kısmen Avrupa'da, kısmen Ortadoğu'da yer aldığı ancak büyük kentlerinin ve Trakya bölgesinin Avrupa kıtasına daha yakın olduğu vurgulanıyor. Bu durumun, 1949'daki vizyonla çeliştiği ve mevcut vizyonsuzluğun bir sonucu olduğu yorumu yapılıyor.