Gazetemizin başyazarı İlhan Selçuk ve çizerimiz Turhan Selçuk, yitirilişlerinin 16’ncı yılında anılacak

Cumhuriyet okuru ona “Aydınlanmanın Bilgesi” adını takmıştı. İlhan Selçuk Atatürk ilkelerinin savunucusu bir devrimci ve yurtseverdi. Adı Cumhuriyet Gazetesi’yle özdeşleşen İlhan Selçuk, Cumhuriyet okurunun her sabah bir pusula gibi doğru yönü gösterdiği inancıyla izlediği bir yazardı. 1961’de Akşam Gazetesi’nde yazarlığa başlayan Selçuk; 1962’de Cumhuriyetin devrimci aydınları Doğan Avcıoğlu, Mümtaz Soysal, İlhami Soysal ve Cemal Reşit Eyüboğlu’yla birlikte Yön’ün kurucuları arasında yer aldı ve burada da yazılar yazdı. 1962’de Nadir Nadi’nin çağrısı üzerine Cumhuriyet’te köşe yazarlığına başladı.

İhan Selçuk, devrimci yașamına pek çok mücadele sığdırdı. 12 Mart sonrasında “Hoş Geldin Tanzimat Kafası” başlıklı yazısı nedeniyle gazetemiz Cumhuriyet kapatıldı ve İlhan Selçuk tutuklandı. Açılan davada aklandı. Çok geçmeden sıkıyönetimce yeniden gözaltına alındı. “Ziverbey Köşkü”nde işkence gördü. “Madanoğlu Davası”ndan Sıkıyönetim mahkemesinde yargılandı ve aklandı. Yazdığı “Ziverbey Köşkü” kitabıyla, Ziverbey’deki işkence iddiaları ilk kez anlatılmış oldu.

1991’de Nadir Nadi’nin yaşamını yitirişinin ardından gazetemizin iflasa sürüklendiği, yazarlarının uzaklaşmak zorunda kaldığı dönemde İlhan Selçuk, Berin Nadi ile birlikte Cumhuriyet yazarlarının bir arada tutulmasında önemli rol üstlendi. Ardından Berrin Nadi ile birlikte Cumhuriyet Gazetesi’nin bağımsızlığını koruyarak sürdürebilmesi için Cumhuriyet Vakfı’nı kurdu. Türkiye İnsan Hakları Kurumu (TİHAK) kurucu üyesi olan İlhan Selçuk, “Türk basınında demokrasi için verdiği savaşımdan” ötürü 1997’de Sertel Demokrasi Ödülü’ne değer görüldü. 1989’da Çağdaş Gazeteciler Derneği’nin “Onur Ödülü”ne, 1994’te Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’nin “Basın Özgürlüğü Ödülü”nü aldı.

Selçuk, 2008’de, 83 yaşındayken FETÖ’nün kumpaslarından Ergenekon davası kapsamında evi basılan, sabaha karşı 04.30’da gözaltına alınan Selçuk’un gazetemizdeki odası da arandı. Okurlarının yalnız bırakmadığı Selçuk, daha sonra serbest bırakıldı. Yaklaşık yarım asırdır Cumhuriyet Gazetesi'nde köşe yazarlığı yapan Selçuk, yaşamına 15 kitap sığdırdı. Aradan 16 yıl geçmesine karşın Selçuk’un yazdığı yazılar, kamuoyunu aydınlatmayı sürdürüyor.

Gazetemizde “Söz Çizginin” köşesinde okurlarıyla buluşan, “Abdülcanbaz” karakterinin yaratıcısı, çizerlerin duayeni Turhan Selçuk da aynı kardeşi İhan Selçuk gibi çizgileriyle karanlığa ışık oluyor. 1957’de Milliyet’'te çizmeye başladığı Abdülcanbaz dizisi büyük ilgi gördü. Tiyatroya ve sinemaya uyarlanan bu çizgi romanın bir deseni 1991’de PTT tarafından pul olarak basıldı. 1969’da iki arkadaşıyla Karikatürcüler Derneği’ni kuran Turhan Selçuk, 1973’te Sanatçılar Birliği tarafından “Halkın Sanatçısı”, 1983’te Gazeteciler Cemiyeti tarafından “Yılın Karikatürcüsü” seçildi. 1997 yılında da “Cumhurbaşkanlığı Büyük Sanat Ödülü”nü alan Selçuk’un, 1992 yılında Dışişleri Bakanlığı’nın önerisi üzerine hazırladığı “İnsan Hakları” konulu sergisi Avrupa Konseyi’nin önerisiyle ilk kez Strasbourg’da açıldı ve 1997’ye kadar Avrupa’nın çeşitli kentlerinde ve Güney Afrika’da izlenime sunuldu.

“Barış ve Kitap” konulu karikatürü 1992’de Avrupa Konseyi’nin başlattığı kitap okuma kampanyası boyunca bütün afiş ve dokümanlarda logo olarak kullanıldı. Çalışmalarını Turhan Selçuk Karikatür Albümü (1954), 140 Karikatür (1959), Turhan 62 (1962), Hiyeroglif (1964), Hal ve Gidiş Sıfır (1969), Söz Çizginin (1979) adlı albümlerinde topladı.

Selçuk kardeşleri her yıl olduğu gibi bu yıl da Nevşehir’in Hacıbektaş ilçesinde düzenlenecek törenle anacağız. Hacıbektaş Belediyesi ile Cumhuriyet Kitapları iş birliğinde gerçekleştirilecek tören, 21 Haziran 2026 Pazar günü saat 12.00’de Hacıbektaş Çilehane’deki gömütleri başında gerçekleştirilecek. Gömütlere çiçek bırakılacak ve katılımcılara lokma ikramında bulunulacak. Etkinliğe, Cumhuriyet Okurları (CUMOK) başta olmak üzere çok sayıda yurttaş katılacak. Anma törenine katılmak isteyenler için Ankara’dan ulaşım sağlanacak. Katılımcılar, saat 08.00’de Kurtuluş Parkı (Kolej) önü, Vedat Dalokay Nikâh Salonu yanından hareket edecek. Dönüş saati ise 17.00 olarak planlandı. Kontenjanın sınırlı olması nedeniyle katılım sağlamak isteyenlerin önceden yer ayırtmaları gerektiği bildirildi. İletişim için CUMOK Dönem Sözcüsü Nejdet Özer (0506 276 38 64) ve Kezban Gökçeoğlu (0532 432 08 07) ile iletişime geçilebilecek.

Hacıbektaş Belediye Başkanı Ali Kaim, anma programına ilişkin yaptığı açıklamada, “Düşünceleriyle topluma ışık tutan, kalemleriyle özgür düşüncenin ve çağdaşlığın izlerini bırakan İlhan ve Turhan Selçuk’u saygı, özlem ve minnetle anıyoruz. Işıkları yolumuzu aydınlatmaya devam ediyor. Tüm dostlarımızı bu anlamlı buluşmaya davet ediyoruz” dedi.