Midyat’ta yeni buluntular: Taş blokların Hıristiyanlığın ilk döneminden kalma olduğu değerlendiriliyor

Mardin’in Midyat ilçesi Eştroko (Ortaca) Mahallesi’nde yapılan peyzaj çalışması sırasında, tarihi bir kiliseye ait olduğu belirtilen Süryanice yazılı kitabeler bulundu. Kalıntıların hangi döneme ve nereye ait olduğu ise yapılacak incelemenin ardından netlik kazanacak. Kalıntıları inceleyen kimi arkeologların ilk tespiti, Hıristiyanlığın ilk döneminden kalma ve MS 4 ile 5’inci yüzyıla ait olabileceği ihtimali oldu.

Buluntular ile ilgili araştırma yapan Kültürel ve Doğal Mirası İzleme Platformu başkanı arkeolog Nezih Başgelen, Süryanicenin en eski formuyla yazılı bloklar ile ilgili gazetemize açıklama yaptı. Başgelen, “Üzerlerinde Süryanice yazılar yer alan 13 adet tarihi taş blok pek çok açıdan önemli epigrafik toplu bir bulgu. Mardin Müze Müdürlüğü uzmanlarının yaptığı ilk incelemelere göre bu yazıtların 12 ila 14. yüzyıllar arasına ait olabileceği değerlendirildi. Bazı uzmanlara göre Süryanicenin en eski ve köşeli yazı formu olan Estrangelo (klasik Süryanice) stiliyle yazılmış bu yazıtların geç antik çağa (MS 4. veya 5. yüzyıl) kadar uzanabileceği de belirtiliyor” diyor.

Bu yazılı blokların geçmişte bu alanda yer alan tarihi Süryani Kilisesi Mor Aday’a ait kitabeler olabileceğini de söyleyen Başgelen, “Eski Aramicenin Urfa (Edessa) lehçesinden gelişmiş kadim bir dil olan Süryanice, Ortadoğu’nun en önemli dillerinden birisi. Hz. İsa ve havarilerinin günlük hayatta konuştuğu Aramicenin doğrudan devamı olan Süryanice bu açıdan Hıristiyanlık dünyasında çok kutsal ve saygın bir yere sahip. Hıristiyanlığın benimsenmesi sonrası kutsal metinlerin çevirisinde kullanılarak edebi ve teolojik bir kimlik kazandı” diyor.  Antakya, Urfa ve Mardin’in çevresinde Batı lehçesi kullanıldığının altını çizen Başgelen, “Süryanice, antik dönemin temel felsefe ve bilim metinlerinin Arapçaya ve İslam dünyasına aktarılmasında en önemli geçiş kanalı olmuştur” diyor.

Sağdan sola yazılan ve 22 sessiz harften oluşan Süryani alfabesi; Estrangeli, Doğu ve Batı (Serto) olmak üzere üç farklı yazı stiline sahip. Süryanice, günümüzde UNESCO’nun tehlike altındaki diller listesinde yer alıyor.