Osmanlı İstanbulu'na yapay zeka dokunuşu

Marmara Üniversitesi bünyesinde geliştirilen "İstanbul Time Machine" projesi, Osmanlı İstanbulu'nun geçmişini yapay zeka ve dijital teknolojilerle yeniden canlandırıyor. Tarihçiler ve yapay zeka uzmanlarının ortak çalışmasıyla, dönemin önemli gazetelerindeki haberler dijital verilere dönüştürülerek üç boyutlu kent modelleri üzerine yerleştiriliyor.

Bu yenilikçi proje, İkdam, Sabah, Tanin ve Tercüman-ı Hakikat gibi gazetelerdeki yangın, kaza, hırsızlık ve gündelik yaşamla ilgili bilgileri dijital ortama aktarıyor. Elde edilen veriler, tarihi haritalar ve arşiv belgeleriyle eşleştirilerek, olayların yaşandığı sokak ve yapıların üç boyutlu kent modeli üzerinde konumlandırılması hedefleniyor. Sokak ve yapıların görselleştirmesi, döneme ait arşiv kaynaklarına ve akademik çalışmalara dayanıyor.

Projenin ilk adımı Eminönü'nde atıldı. Kullanıcılar, Osmanlı İstanbulu'nun sokaklarında sanal olarak dolaşırken, geçmişte yaşanan olaylar, yapıların kullanım amaçları ve gündelik hayata dair bilgilere ulaşabilecek. Marmara Üniversitesi'nden Dr. Fatma Aladağ, projenin amacının, sokak ölçeğindeki gündelik yaşama dair sorulara yanıt bulmak olduğunu belirtti. Aladağ, "1900'lerin başında Eminönü'nde bir sokağa girseydik karşımıza ne çıkardı? Hangi mahallelerde daha sık kazalar yaşanıyordu?" gibi soruların cevaplarını aradıklarını ifade etti.

Aladağ, dönemin gazetelerinin adeta "günlük şehir akışı" gibi düşünülebileceğini vurgulayarak, yapay zeka ve dijital tarih yöntemleriyle bu dağınık bilgiyi ortaya çıkarıp üç boyutlu modellemeyle şehre sunduklarını söyledi. Projenin sadece geçmişi görselleştirmekle kalmadığını, aynı zamanda tarihi veriye açılan bir arayüz görevi gördüğünü ekledi. Kullanıcılar, bir yapıya veya sokağa yaklaştıklarında su sorunları, dükkan açılışları, kayıp ilanları, yangınlar ve eğlence hayatı gibi geniş bir yelpazedeki bilgilere erişebilecek.