Kuzey Kutbu'nda dev felaket alarmı: Bilim insanlarından Grönland fiyortlarında devasa tsunami tehdidi
Grönland'ın Kuzey Kutbu'ndaki fiyort sistemlerinde, küresel iklim krizinin hızlandırdığı devasa kaya kaymaları ve bunların tetikleyebileceği yıkıcı tsunamilerle ilgili ciddi bir tehlike belirlendi. Danimarka, Grönland ve Norveç jeoloji enstitülerinden araştırmacıların ortak çalışması, Uummannaq Fiyort sisteminde her an kopabilecek iki büyük ve dengesiz (unstable) yamaç tespit etti.
Bu durum, 2017'de Karrat Fiyortu'nda meydana gelen ve Nuugaatsiaq köyünü yok ederek 4 kişinin ölümüne neden olan mega tsunami felaketini akıllara getirdi. Ancak yeni çalışma, bölgede çok daha büyük kütlelerin kopma noktasına geldiğini ortaya koydu. Jeolog Marie Keiding liderliğindeki ekip, Karrat Fiyortu'nda yaklaşık 400 milyon metreküplük devasa bir kaya bloğunun asılı durduğunu belirledi. İkinci tehlike alanı olan Kangerluarsuk Fiyortu'nda ise 30 milyon metreküplük bir yamaçta 2015'ten bu yana olağandışı bir hareketlilik gözlemleniyor.
Uzmanlar, bu yamaçların önümüzdeki yıllar veya on yıllar içinde denize kaymasının kaçınılmaz olduğunu belirtiyor. Yapılan jeofizik simülasyonları, Kangerluarsuk'taki bir kaymanın sadece 6 dakika içinde 3 ila 7 metre yüksekliğindeki tsunami dalgalarıyla Ukkusissat yerleşim alanını vuracağını gösteriyor. Karrat Fiyortu'ndaki devasa yapının tamamının çökmesi halinde ise 10 metreyi aşan dalgaların 100 kilometreden fazla mesafeye ulaşarak tüm fiyort sistemindeki yaşam alanlarını yok edebileceği vurgulanıyor.
Bilim insanları, bu tür felaketlerin küresel ısınmaya bağlı olarak permafrostun (donmuş toprak) erimesiyle hızlandığına dikkat çekiyor. Dağların yapısını bir arada tutan doğal çimento görevi gören donmuş toprakların çözülmesi, kütlelerin tutunma kabiliyetini kaybetmesine neden oluyor. Bu nedenle, Kutup ve yüksek dağlık alanlarda benzer mega tsunami felaketlerinin gelecekte daha sık ve daha büyük ölçekte yaşanabileceği uyarısında bulunuluyor ve acil erken uyarı sistemlerinin kurulması çağrısı yapılıyor.
Konu Hakkında
Grönland, iklim değişikliğinin en hızlı etkilediği bölgelerden biri olarak öne çıkıyor. Buzulların erimesi ve permafrostun çözülmesi, dağlık arazilerde dengesizliklere yol açıyor. Bu durum, özellikle fiyort sistemlerinde devasa kaya ve buz kütlelerinin koparak denize düşme riskini artırıyor. 2017'de Karrat Fiyortu'nda yaşanan ve bir köyü haritadan silen mega tsunami, bu riskin ne kadar gerçek ve yıkıcı olabileceğini göstermişti. Bilim insanları, küresel ısınmanın devam etmesiyle bu tür jeolojik olayların ve tetikleyeceği tsunamilerin sıklığının ve şiddetinin artacağı konusunda hemfikir.
Sıkça Sorulan Sorular
Grönland'daki tsunami tehdidi tam olarak nedir? +
Bu tehlike ne kadar büyük? +
Tsunami ne kadar sürede ulaşabilir? +
Bu felaketler neden artıyor? +
Son dakikayı kaçırma!
Haberin tamamlayıcısı: Telegram kanalımızdan anlık bildirim, sosyal medyadan gün boyu özetler.
