Küresel güvenlik alarmda: Nükleer testler geri mi geliyor?

Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Antlaşması Örgütü (CTBTO) Başkanı Robert Floyd, nükleer testlerin yeniden başlaması halinde bunun küresel bir zincirleme etki yaratabileceği uyarısında bulundu.

Birleşmiş Milletler’de konuşan Floyd, ABD, Rusya ya da başka bir ülkenin nükleer testlere yeniden başlaması durumunda diğer ülkelerin de aynı yolu izleyeceğini söyledi.

Floyd, “Bu, başlamasını istemediğimiz bir sarmal. Çünkü başladıktan sonra durdurulamayabilir” ifadelerini kullandı.

Geçtiğimiz yılın sonlarında ABD ve Rusya’nın nükleer testleri yeniden başlatabileceklerine yönelik açıklamaları uluslararası endişeleri artırmıştı. Bu iki ülke, dünyanın en büyük nükleer silah stoklarına sahip.

Floyd, anlaşmanın imzaya açıldığı yaklaşık 30 yıl önce 2 binden fazla nükleer test gerçekleştirildiğini hatırlattı. O tarihten bu yana ise bu sayı, North Korea’nın yaptığı altı test de dahil olmak üzere bir düzinenin altına düştü.

1996 yılında kabul edilen Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Antlaşması (CTBT), gerekli olan 44 ülkenin tamamı tarafından onaylanmadığı için hâlâ yürürlüğe girmedi.

Çin, İran, Mısır ve İsrailanlaşmayı imzalasa da henüz onaylamadı. Hindistan, Pakistan ve Kuzey Kore ise anlaşmaya taraf değil. Rusya ise 2023 yılında onayını geri çekti.

Uyarı, Birleşmiş Milletler’de nükleer silahların yayılmasını önlemeye yönelik başka bir anlaşmanın gözden geçirildiği bir dönemde geldi. Sürecin, Iran ile yaşanan gerilim ve savaşın gölgesinde ilerlediği belirtiliyor.

Floyd, özellikle ABD, Çin ve Rusya’nın anlaşmayı birlikte onaylamasının “güçlü bir adım” olacağını vurguladı.

Öte yandan, ABD son yıllarda Çin ve Rusya’nın nükleer faaliyetlerine ilişkin endişelerini dile getirirken, Donald Trump yönetimi de nükleer testlerin yeniden başlatılabileceğine yönelik mesajlar vermişti.

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergei Ryabkov ise Moskova’nın yalnızca ABD’nin testlere yeniden başlaması halinde aynı adımı atacağını açıkladı.

Floyd, anlaşma kapsamında kurulan uluslararası izleme sisteminin, dünyanın herhangi bir yerindeki nükleer patlamayı tespit edebilecek kapasitede olduğunu belirtti:

“Bir ülke nükleer silah geliştirmek istiyorsa bunu test etmek zorunda. Ve bunu yaptığında herkes tarafından bilinecektir.”