Bakü'den Zengezur Koridoru mesajı: Barışın anahtarı yeni ticaret hattı mı?

Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de faaliyet gösteren Uluslararası İlişkiler Analiz Merkezi (AIR Center) bölüm başkanı Dr. Matin Mammadli, Zengezur Koridoru'nun Güney Kafkasya'daki jeopolitik rekabeti ekonomik işbirliğine dönüştürebilecek stratejik bir proje olduğunu vurguladı. Euronews için kaleme aldığı makalede Mammadli, koridorun sadece Azerbaycan ana karası ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasında doğrudan bir kara bağlantısı kurmakla kalmayıp, bölgesel ticaretin yeniden düzenlenmesi bakımından daha geniş sonuçlar doğurabileceğini belirtti.

Mammadli'ye göre Zengezur Koridoru, Azerbaycan'ın Hazar Denizi merkezli lojistik konumunu güçlendirecek, Türkiye üzerinden Avrupa pazarlarına erişimi kolaylaştıracak ve Ermenistan'a da yeni ekonomik fırsatlar sunacak. Projenin siyasi ve hukuki temeli, 10 Kasım 2020'de Azerbaycan, Ermenistan ve Rusya arasında imzalanan üçlü bildirinin dokuzuncu maddesine dayanıyor. Bu madde, bölgesel ekonomik ve ulaştırma hatlarının yeniden açılmasını öngörüyor.

Bakü yönetiminin ulaşım bağlantılarının yeniden kurulmasını barış sürecinin ekonomik temeli olarak gördüğünü belirten Mammadli, Horadiz–Ağbend demiryolu ve kara yolu projelerini bu yaklaşımın somut örnekleri olarak gösterdi. Ayrıca, 8 Ağustos 2025'te Washington'da ABD Başkanı Donald Trump'ın da katılımıyla Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan arasında varılan mutabakatların ve Trump Rotası'nın (TRIPP) normalleşme sürecinin ekonomik boyutunu güçlendirdiğini kaydetti.

Koridorun Azerbaycan açısından en doğrudan kazanımının Nahçıvan'a kesintisiz ulaşım ve Türkiye üzerinden daha geniş pazarlara erişim olduğunu ifade eden Mammadli, projenin stratejik öneminin bununla sınırlı olmadığını vurguladı. Alternatif yük taşımacılığı güzergâhları, esnek lojistik sistemler ve yeni hizmet merkezlerinin Bakü'nün bölgesel konumunu daha da güçlendireceğini belirtti. Bakü Uluslararası Deniz Ticaret Limanı, Bakü–Tiflis–Kars Demiryolu ve Azerbaycan'ın mevcut kara yolu ağının bu dönüşüm için altyapı oluşturduğunu, Zengezur'un da bu hatları tamamlayabileceğini değerlendirdi.

Mammadli, Zengezur Koridoru'nun Çin'den Avrupa'ya uzanan Orta Koridor üzerindeki muhtemel etkilerine de dikkat çekti. Orta Koridor'un uluslararası ticarette alternatif güzergâhlara duyulan ihtiyacın artmasıyla daha fazla önem kazandığını belirten Mammadli, Zengezur'un bu ağa ek kapasite ve güzergâh çeşitliliği sağlayabileceğini savundu. Dünya Bankası'nın tahminlerine göre, koordineli yatırımlar ve reformlarla Orta Koridor'daki yük hacmi 2030'a kadar üç katına çıkabilir ve taşıma süreleri yarıya indirilebilir.