Antarktika üzerindeki ozon deliği son 10 yılın en büyük seviyesine ulaştı
Antarktika üzerindeki ozon deliği, bu yıl kaydedilen en büyük seviyelerden birine ulaşarak bilim dünyasında dikkat çekti. NASA ve ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA) tarafından açıklanan raporlara göre, ozon tabakasındaki incelme son 10 yılın zirvesine çıktı. Ozon kaybının artmasında, Antarktika üzerinde oluşan ve bu yıl olağanüstü derecede güçlenen kutup girdabının etkili olduğu belirtiliyor.
18 Eylül'de yılın en geniş seviyesine ulaşan ozon deliği, yaklaşık 27.2 milyon kilometrekarelik bir alanı kapladı. Bu büyüklük, bugüne kadar ölçülen en geniş ozon deliğinin yaklaşık yüzde 90'ına denk geliyor. Bilim insanları, kutup girdabının normalden daha güçlü ve geniş olmasının, ozon tabakasını incelten kimyasal süreçlerin devam etmesine neden olduğunu ifade ediyor. Kutup girdabı, Antarktika üzerinde soğuk havayı hapseden güçlü rüzgar sistemlerinden oluşuyor ve uzun süre etkisini koruması ozon tabakasının incelmesine yol açıyor.
Ancak bu yılki büyümeye rağmen, bilim insanları ozon tabakasının uzun vadeli iyileşme sürecinin devam ettiğini vurguluyor. Uluslararası düzeyde alınan önlemlerle ozon tabakasına zarar veren kimyasalların kullanımının sınırlandırılması, atmosferdeki zararlı madde miktarını azaltarak olumlu sonuçlar doğuruyor. Uzmanlar, alınan önlemler olmasaydı ozon deliğinin çok daha büyük olabileceğini belirtiyor. Atmosferdeki ozon tabakasını incelten maddelerin 2000 yılındaki seviyelerinde kalması durumunda, ozon deliğinin daha da genişleyebileceği öngörülüyor.
Ozon tabakasının kendini yenilemesi ve eski sağlığına kavuşması için ise uzun bir yol var. Geçmişte spreylerde, klimalarda ve buzdolaplarında yaygın olarak kullanılan kloroflorokarbon (CFC) gibi maddeler, ozon moleküllerinin parçalanmasına neden olmuştu. Bu maddelerin kullanımının büyük ölçüde sınırlandırılmasıyla ozon tabakasının kendini yenilemesi bekleniyor. Bilim insanları, atmosferde kalmaya devam eden eski kimyasal bileşiklerin zamanla parçalanmasıyla Antarktika üzerindeki ozon tabakasının 2070'li yıllarda eski seviyelerine dönmesini tahmin ediyor. Ozon deliğinin mevsim içinde daha geç oluşmaya başlaması da iyileşmenin önemli göstergelerinden biri olarak görülüyor.
Konu Hakkında
Ozon tabakası, Dünya'nın stratosfer katmanında bulunan ve Güneş'ten gelen zararlı ultraviyole (UV) radyasyonunun büyük bir kısmını emerek yeryüzündeki yaşamı koruyan hayati bir katmandır. 1970'lerin sonlarında bilim insanları, kloroflorokarbon (CFC) gibi kimyasalların ozon moleküllerini parçalayarak stratosferde bir 'ozon deliği' oluşturduğunu keşfetti. Bu delik, özellikle Antarktika üzerinde her yıl kış aylarında belirginleşiyor ve yaz aylarında küçülüyordu. Ozon tabakasındaki incelme, cilt kanseri ve katarakt riskini artırırken ekosistemlere de zarar verme potansiyeli taşıyor. 1987'de imzalanan Montreal Protokolü ile CFC'lerin üretimi ve kullanımı büyük ölçüde yasaklanarak ozon tabakasının iyileşme süreci başlatıldı.
Sıkça Sorulan Sorular
Ozon deliği neden bu yıl bu kadar büyüdü? +
Ozon tabakası ne zaman eski haline dönecek? +
Ozon deliği insan sağlığını nasıl etkiliyor? +
Ozon deliğinin küçülmesinde hangi faktörler etkili oldu? +
Son dakikayı kaçırma!
Haberin tamamlayıcısı: Telegram kanalımızdan anlık bildirim, sosyal medyadan gün boyu özetler.
