Oturduğunuz ev 320 milyon yıl önce neredeydi?

Güncelleme Tarihi: Mayıs 02, 2026 10:33

Dünya üzerindeki herhangi bir noktanın milyonlarca yıl önce hangi enlemde bulunduğunu gösteren Paleolatitude.org yenilendi. Araç, kullanıcıların yaşadıkları yerin Pangea döneminden bugüne kıtalarla birlikte nasıl hareket ettiğini görmesini sağlarken, fosillerin ve eski iklimlerin de yeniden yorumlanmasına yardımcı oluyor.

Dünya üzerindeki herhangi bir noktanın milyonlarca yıl önce hangi enlemde bulunduğunu gösteren Paleolatitude.org, yeni sürümüyle kullanıcıların yaşadıkları yerin kıtalarla birlikte nasıl “yolculuk ettiğini” görmesine imkân tanıyor. Araç, 320 milyon yıllık kıta hareketini temel alarak fosillerden eski iklimlere kadar pek çok veriyi farklı bir gözle okumayı mümkün hale getiriyor.

DÜNYANIN ESKİ HARİTASI Bugün sabit sandığımız şehirler, ülkeler ve kıtalar aslında milyonlarca yıldır hareket halinde. Dünya bilimcilerden oluşan bir ekip tarafından güncellenen Paleolatitude.org, bu değişimi kullanıcıların anlayabileceği şekilde görselleştiriyor.

Siteye herhangi bir konum girildiğinde, o noktanın geçmişte hangi enlemlerde bulunduğu görülebiliyor. Böylece örneğin bugün Avrupa’da yer alan bir bölgenin milyonlarca yıl önce çok daha sıcak iklim kuşaklarında bulunmuş olabileceği anlaşılabiliyor.

Araç, kıtaların süper kıta Pangea döneminden bugüne kadar geçirdiği hareketi daha net izlemeye yardımcı oluyor.

FOSİLLERİN YERİ DEĞİŞTİ Araştırmacıların verdiği örneklerden biri Hollanda’daki Winterswijk bölgesi. Buradaki bir taş ocağında 245 milyon yıl önce yaşamış bitki ve hayvanlara ait fosiller bulunuyor.

Bu canlıların yaşadığı ortamın, bugünkü Doğu Avrupa’dan çok modern Basra Körfezi iklimine benzediği düşünülüyor. Bunun nedeni yalnızca Dünya’nın o dönemde daha sıcak olması değil. Yeni model, Winterswijk’in 245 milyon yıl önce bugünkü Arabistan’a benzer bir enlemde yer aldığını gösteriyor.

Bu da fosillerin sadece “ne zaman” yaşadığını değil, “nerede” yaşadığını da yeniden değerlendirmeyi sağlıyor.

BİLİM İÇİN YENİ BOYUT Paleolatitude.org’un yeni sürümü, Utrecht Paleogeography Model temel alınarak hazırlandı. Model, 320 milyon yıllık küresel paleocoğrafya verisini ve zamanla yer değiştiren manyetik kutuplara ilişkin güncel bilgileri bir araya getiriyor.

Platform artık grafik ve veri dışa aktarma özellikleri de sunuyor. Bilim insanları kendi verilerini yükleyerek toplu paleoenlem hesaplamaları yapabiliyor.

Ekip, aracın neler yapabileceğini göstermek için yaklaşık 34 bin Üst Jura dönemi deniz fosilinden oluşan bir veri seti üzerinde çalıştı. Fosillerin bugün bulundukları yerler değil, canlıların öldükleri dönemde hangi enlemlerde yaşadıkları hesaplandı. Böylece geçmişte hangi enlemlerde biyolojik çeşitliliğin daha yüksek olduğu daha sağlıklı biçimde analiz edildi.

Araştırmacılara göre bu yaklaşım, geçmişte yaşanan kitlesel yok oluşları ve iklim değişimlerini anlamak için de önemli. Hangi bölgelerin önce yaşanamaz hale geldiği, hangilerinin sığınak görevi gördüğü ve türlerin nasıl göç ettiği gibi sorulara daha net yanıtlar aranabilecek.

Ekip, modeli ileride 550 milyon yıl öncesine, yani Kambriyen patlaması dönemine kadar genişletmeyi hedefliyor. Şimdilik kullanıcılar, yaşadıkları yerin milyonlarca yıl önce Dünya üzerinde nerelerde dolaştığını site üzerinden kendileri keşfedebiliyor.