Sağlık 2 saat önce

Depresyonda yeni bir tür keşfedildi: Her 4 kişiden 1'inde görülüyor

HK Yazan: Haber Kaydır Editörlüğü • Yayın: 02.11.2026 09:00 • Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika Orijinal Haber ›

Bilim insanları, depresyonun bilinen belirtilerinin yanı sıra vücudun 24 saatlik biyolojik ritmindeki bozulmalarla ilişkili yeni bir alt türünü keşfetti. Sidney Üniversitesi araştırmacıları tarafından yapılan çalışma, "sirkadiyen depresyon" olarak adlandırılan bu durumun, özellikle uyku ve uyanıklık döngüsündeki düzensizliklerle kendini gösterdiğini ortaya koydu. Araştırmaya katılan depresyon hastalarının yaklaşık dörtte birinin bu alt türün özelliklerini taşıdığı belirlendi.

Sirkadiyen ritim, uyku-uyanıklık döngüsünden hormon salgılanmasına ve metabolizmaya kadar pek çok vücut fonksiyonunu düzenleyen doğal bir süreçtir. Bu ritmin bozulması, kişinin uyku saatlerini ve genel yaşam düzenini olumsuz etkileyebilir. Araştırmacılar, bazı kişilerde bu düzensizliklerin sadece bir belirti olmanın ötesinde, depresyonun oluşmasında ve devam etmesinde aktif rol oynayabileceğini düşünüyor.

Sirkadiyen depresyonla ilişkilendirilen başlıca belirtiler arasında sabahları yeterince uyumuş olsalar bile yorgun uyanma, gece geç saatlere kadar uyanık kalma ve normalden fazla uyuma eğilimi bulunuyor. Ayrıca ruh halinin mevsimsel değişikliklerden etkilenmesi, iş ve tatil günleri arasındaki uyku düzeni farklılıkları (sosyal jet lag) ve akşamları daha enerjik hissedip sabahları zor uyanma gibi durumlar da bu alt türe işaret edebiliyor. Araştırmada bu özelliklerden en az üçünü taşıyan katılımcılar sirkadiyen depresyon grubunda değerlendirildi.

Reklam

Sidney Üniversitesi'nin 10 binden fazla Avustralyalının verilerini incelediği çalışmada, katılımcıların yaklaşık yüzde 23'ünün sirkadiyen depresyon özelliklerini taşıdığı saptandı. İlginç bir bulgu olarak, bu özelliklere sahip kişilerin bazı yaygın antidepresan tedavilere daha az yanıt verdiği ve daha fazla yan etki bildirdiği gözlemlendi. Araştırmacılar, biyolojik saati hedefleyen ışık terapisi veya uyku düzenini yeniden oluşturma gibi yaklaşımların bu hastalar için daha etkili olabileceğini belirtiyor. Ancak tedavi planının mutlaka hekim tarafından kişiye özel belirlenmesi gerektiği vurgulanıyor. Bu bulgular, sirkadiyen depresyonun henüz bağımsız bir tanı kategorisi olmadığını ancak depresyon tedavisinde yeni yaklaşımların kapısını araladığını gösteriyor.

Konu Hakkında

Vücudumuzun doğal iç saati olan sirkadiyen ritim, uyku-uyanıklık döngüsünden hormon salgılanmasına, vücut sıcaklığına ve metabolizmaya kadar birçok yaşamsal fonksiyonu düzenler. Bu ritim, genellikle güneş ışığına göre ayarlanır ve yaklaşık 24 saatlik bir döngüyü takip eder. Sirkadiyen ritimdeki bozulmalar, uyku bozukluklarına, ruh hali değişimlerine ve çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir. Özellikle modern yaşam tarzı, yapay ışık maruziyeti, düzensiz çalışma saatleri ve seyahatler bu doğal ritmi kolayca bozabiliyor. Depresyon gibi ruhsal rahatsızlıkların da bu biyolojik saatteki sapmalarla ilişkili olabileceğine dair artan kanıtlar, araştırmacıları bu alanda daha derinlemesine incelemeler yapmaya yöneltiyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Sirkadiyen depresyon nedir? +

Sirkadiyen depresyon, vücudun yaklaşık 24 saatlik biyolojik ritmindeki bozulmalarla ilişkili olduğu düşünülen bir depresyon alt türüdür. Bu durumda uyku ve uyanıklık döngüsü başta olmak üzere birçok fizyolojik süreçte düzensizlikler yaşanır.

Sirkadiyen depresyonun belirtileri nelerdir? +

Başlıca belirtiler arasında sabahları dinlenmemiş uyanma, gece geç yatma, normalden fazla uyuma, ruh halinin mevsimsel olarak değişmesi, iş ve tatil günleri arasında büyük uyku düzeni farklılıkları ve akşamları daha enerjik hissetme yer alır.

Sirkadiyen depresyon toplumda ne kadar yaygın? +

Sidney Üniversitesi'nin çalışmasına göre, incelenen depresyon hastalarının yaklaşık yüzde 23'ü (her dört kişiden biri) bu alt türün özelliklerini taşıyor. Ancak bu, genel toplumda her dört kişiden birinin bu duruma sahip olduğu anlamına gelmiyor, daha çok ağır ve tekrarlayan depresyon vakalarında bu alt türün görülme sıklığını gösteriyor.

Sirkadiyen depresyonun tedavisi farklı mı? +

Araştırmalar, sirkadiyen depresyon özelliklerine sahip kişilerin bazı yaygın antidepresanlara daha az yanıt verebildiğini gösteriyor. Bu nedenle ışık terapisi, uyku düzeninin yeniden yapılandırılması veya melatonin sistemini hedefleyen tedaviler gibi biyolojik saati düzenlemeye yönelik yaklaşımların daha etkili olabileceği düşünülüyor. Tedavi mutlaka hekime danışılarak belirlenmelidir.

🔴