En büyük devrim Cumhuriyet’in kuruluşunun 103 yıldönümü: Türk ulusunun çağdaşlık simgesi

Mustafa Kemal Atatürk'ün 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkarak başlattığı milli direniş, Kurtuluş Savaşı'nın zaferle sonuçlanmasının ardından yeni bir devletin kurulmasına öncülük etti. Bu süreçte, egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğu ilkesi benimsenerek Cumhuriyet'in temelleri atıldı.

Ulusal birliğin sağlanması amacıyla 23 Nisan 1920'de Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) kuruldu. Atatürk, Meclis'teki konuşmalarında ve önerilerinde, padişah ve halifenin ulusal egemenliğe uyması gerektiğini vurguladı. Bu durum, 20 Ocak 1921'de kabul edilen Teşkilatı Esasiye Kanunu (1921 Anayasası) ile hukuki güvence altına alındı. Anayasanın ilk maddesi, egemenliğin millete ait olduğunu ve yönetimin halkın kendi kaderini bizzat yönetmesi esasına dayandığını belirtti.

Gücünü halktan alan Meclis'in yönetimi altında Kurtuluş Savaşı, 30 Ağustos 1922'deki Büyük Taarruz ile zaferle sonuçlandı. Bu zaferin ardından 1 Kasım 1922'de saltanat kaldırılarak halk egemenliği pekiştirildi. Yeni Türk devleti, 24 Temmuz 1923'te Lozan Barış Antlaşması ile uluslararası alanda tanındı.

Cumhuriyet rejiminin adı ise 29 Ekim 1923'te yapılan anayasa değişikliğiyle konuldu. Anayasanın ilk maddesine "Türkiye devletinin şekli hükümeti, cumhuriyettir" ifadesi eklendi. Ardından, 20 Mart 1924'te kabul edilen devrimci anayasa ile cumhuriyetin nitelikleri ve devletin temel ilkeleri belirlendi. 5 Şubat 1937'de yapılan değişiklikle ise "6 ok" ilkesi anayasaya eklenerek devletin cumhuriyetçi, milliyetçi, halkçı, devletçi, lâik ve devrimci nitelikleri anayasal güvenceye kavuşturuldu.