Türklük ve Türk kimliği

Milli Mücadele döneminde Türk kimliği ve vatan algısı üzerine yaşananlar, Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun 'Yaban' romanındaki bir diyalogla yeniden gündeme getiriliyor. Kitapta, Birinci Dünya Savaşı sonrası Türkçü bir subay olan Ahmet Celal ile köylülerden Bekir Çavuş arasındaki konuşma, dönemin halkının vatan ve kimlik anlayışına ışık tutuyor. Düşmanın yaklaşmasıyla birlikte subayın vatanın bütünlüğü hakkındaki uyarılarına karşılık, Bekir Çavuş'un "Böyle şeylere aklımız ermez" şeklindeki tepkisi, halkın yaşadığı karmaşık duyguları ve Mustafa Kemal Paşa'ya olan bakışını yansıtıyor.

24 Aralık 2006 tarihli Hürriyet gazetesinde yayımlanan bir yazıya atıfta bulunularak, bu tür tartışmaların 20 yıl sonra dahi Cumhuriyet gazetesinde yer bulmasının acı vericiliği dile getiriliyor. Yazıda, 1923-1945 döneminde bir Türk ulusu kimliği ve bilinci inşa etme çabalarının, günümüzdeki bazı aydın ve yazar kesimlerince eleştirildiği belirtiliyor.

Osmanlı İmparatorluğu'nda farklı etnik kimliklerin (Ermeni, Arap, Rum, Kürt) kendi aidiyetlerini bildiği ancak Türk'ün kendi kimliğini tam olarak bilmediği bir ortamdan bahsediliyor. Okullarda Türk-Osmanlı tarihi yerine İslam tarihi okutulduğu ve halkın 'uyruk' (tebaa) olarak görüldüğü vurgulanıyor. Günümüzde ise devlet vatandaşlığı olan Türklükten nefret eden ve aynı zamanda anayasada 'kurucu unsur' olarak yer almak isteyen bir kesimin varlığına dikkat çekiliyor.

Yazıda, devlet vatandaşlığının etnik kökeni ortadan kaldırmadığı, aksine farklı etnik kökenleri aynı topraklar üzerinde birleştiren bir bağ olduğu ifade ediliyor. Kimlikte yazan Türklüğün, etnik kökene bir tecavüz olmadığı, aksine tüm etnik kökenleri bir araya getirme zorunluluğu olduğu vurgulanıyor.