Kuraklık yeni normal mi?

Su Politikaları Derneği tarafından yayımlanan yeni bir rapor, küresel ölçekte artan kuraklık eğilimlerinin ve su kaynaklarındaki azalışın endişe verici boyutlara ulaştığını ortaya koydu. "Daha Kurak Bir Dünyaya Doğru Su Politikaları" başlıklı raporda, iklim değişikliğinin gelecekte yaratabileceği risklere dikkat çekildi. Son yüzyılda yaşanan hidrolojik, iklimsel ve ekolojik değişimlerin, kuraklığın artık nadir bir doğa olayı olmaktan çıktığını gösterdiği belirtildi. Kuraklığın giderek daha sık, daha uzun süreli ve daha yoğun yaşanan bir "yeni normal" haline geldiği vurgulandı.

Raporda sunulan verilere göre, 1900 ile 2020 yılları arasında kuraklığa maruz kalan küresel arazi alanı iki katına çıkmış durumda. Dünya yüzeyinin yüzde 37'sinde toprak nemi kritik seviyelerde azalırken, izlenen akiferlerin yüzde 62'sinde su seviyeleri düşüş gösterdi. Nehir akımlarındaki belirgin zayıflama da su döngüsündeki bozulmaların hem atmosferik hem de yeraltı kaynaklarını eş zamanlı olarak etkilediğini gösteriyor. Bilim insanları, bu hızlı değişimin yalnızca doğal iklim döngüleriyle açıklanamayacağını, iklim değişikliği, aşırı su kullanımı, yanlış arazi uygulamaları, orman kayıpları ve kentleşmenin kuraklığı derinleştiren başlıca insan kaynaklı faktörler olduğunu belirtiyor.

Bilimsel öngörülere göre, yüksek emisyon senaryolarında 2100 yılına kadar kurak dönemlerin sıklığının iki kattan fazla artabileceği, aşırı sıcaklık dalgalarının ise 40 kata kadar yükselebileceği tahmin ediliyor. Kuraklığın sadece su kaynaklarını değil, ekosistemleri, tarımı ve ekonomik yapıyı da etkileyen çok boyutlu bir krize yol açtığı belirtiliyor. Ekosistemlerde habitat kayıpları, besin zincirlerindeki bozulmalar ve türlerin yaşam alanlarını değiştirmek zorunda kalması, doğal dengenin dayanıklılığını azaltıyor. Türkiye özelinde ise İç Anadolu, Trakya ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde bitkisel üretimin toprak nemindeki azalma ve yeraltı su seviyelerindeki düşüş nedeniyle önemli risklerle karşı karşıya kalabileceği kaydedildi.

Raporda, su talebi ile kaynakların yenilenme kapasitesi arasındaki farkın birçok bölgede hızla büyüdüğü ifade ediliyor. Kuraklığın sosyal ve ekonomik etkileri arasında göç, geçim kaynaklarında kayıp, yoksulluğun artması, gıda fiyatlarında yükseliş ve enerji-su-gıda güvenliği alanındaki kırılganlıklar öne çıkıyor. Kamu hizmetleri, altyapı, enerji üretimi ve ticaret de kuraklıktan doğrudan etkileniyor; hidroelektrik üretimindeki düşüş, nehir taşımacılığındaki zayıflama ve artan soğutma suyu ihtiyacı gibi sorunlar yaşanıyor. Kuraklığın artık sadece su yönetimi değil, ekonomi politikaları, çevre stratejileri, gıda güvenliği ve kalkınma hedeflerinin de temel unsurlarından biri haline geldiği vurgulanıyor.