Güncel zaman Kastellileri!

Türkiye, 1980'lerin başında yaşanan ve yüzlerce finans kuruluşunu etkileyen büyük bankerler krizinin ardından 45 yıl sonra benzer bir mali çöküşle yeniden karşı karşıya. 24 Ocak kararlarının ardından faizlerin serbest bırakılmasıyla ortaya çıkan ve "liboş" olarak nitelendirilen bir grup, bankalardan daha yüksek faiz vaadiyle yatırımcılardan büyük miktarda para topladı. Bu sistem, taze para girişine dayalı olduğu için 1981-1982 yıllarında art arda iflaslar yaşanmasına neden oldu. Bu süreçte küçük yatırımcılar büyük zarara uğradı, hatta intihar haberleri gazetelere yansıdı. O dönemde batan paranın miktarının 350 milyon dolar ile 2 milyar dolar arasında olduğu tahmin ediliyordu.

Alanya Üniversitesi'nden akademisyen Kemal Coşkun'un Çukurova Üniversitesi dergisinde yayımlanan makalesinde, 81 krizi detaylı bir şekilde incelenerek, çöküşün 500'den fazla bankerin iflasına ve yüz binlerce yatırımcının tasarruflarını kaybetmesine yol açtığı belirtildi. Makalede, sürecin iyi planlanmaması, kriz yönetimindeki eksiklikler ve piyasa oyuncularının etik olmayan uygulamalarının krizin asıl nedenleri olduğu vurgulanarak, piyasa bankerliğinin ponzi sistemine benzediği sonucuna varıldı.

Günümüzde ise sosyal medya platformlarındaki "satılık" uzmanların yönlendirmeleriyle hareket eden ve halka arz edilen hisselerin kısa sürede katlanarak artacağı masallarına inanan yatırımcılar, finansal çöküşün mağduru oluyor. Maliye Bakanlığı'nın özel fon şirketleri için aldığı önlemler ve nitelikli yatırımcı kısıtlamaları gibi adımlara rağmen, geçmişten ders alınmadığı gözlemleniyor. Geçen yıl "Bazı fonlar üzerinden manipülasyon yapıldığını biliyoruz" diyen Bakan Şimşek'in zamanında etkili adımlar atmaması ve finans sistemini denetleyen kurumları harekete geçirmemesi, "Birileri elini mi tuttu?" sorusunu akıllara getiriyor.

Bu finansal çöküşten önceden haberdar olup krizden kârla çıkan bazı grupların olduğu iddiaları da gündemde. Cumhuriyet gazetesinin "Operasyondan önce sistemden çıkanlar" başlığıyla duyurduğu haberde, bu kişilerin ve uzantılarının Adalet Bakanlığı tarafından bulunması, İsviçre, ABD ve Almanya'daki hesaplara aktarılan paraların izinin sürülmesi talep ediliyor. Sonuç olarak, yurttaşın parası batarken, asıl zarar ülke ekonomisine fatura edilmiş durumda. Bu durum, finansal okuryazarlık eksikliğini ve geçmişten ders alınmadığını bir kez daha gözler önüne seriyor.