Son Dakika 46 gün önce

Bugünkü mülksüzleştirmenin zorbalık ve darbelerle başlangıcı

HK Yazan: Haber Kaydır Editörlüğü • Yayın: 21.09.2026 01:04 • Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika Orijinal Haber ›

Prof. Erinç Yeldan, Habertürk'te katıldığı bir programda, Türkiye'de emek üzerindeki sömürünün 1980'den itibaren nasıl arttığını detaylandırdı. Yeldan'a göre, Türkiye'de emeğin mücadelesinin yükselişte olduğu ve işçinin kazancından aldığı payın zirveye ulaştığı yıl 1979'du. Ancak 1980 askeri darbesiyle birlikte bu durumun tersine döndüğünü ve emek aleyhine bir gidişatın başladığını belirtti.

1980 yılının hem Türkiye hem de dünya için sermaye-emek ilişkilerinde sömürünün artmaya başladığı bir dönüm noktası olduğunu vurgulayan Yeldan, bu dönemin aynı zamanda neoliberal ekonomik anlayışın küresel ölçekte egemen hale geldiği bir süreç olduğunu ifade etti. Şili'de 1973'te yaşanan askeri darbe ve sonrasında uygulanan neoliberal politikaların, Türkiye'deki 1980 darbesi ve Turgut Özal'ın başlattığı 24 Ocak kararlarıyla benzerlikler taşıdığına dikkat çekti.

Yeldan, 1980 darbesinin ardından Türkiye'de sendikal hareketin nasıl baskı altına alındığını da anlattı. DİSK ve MISK gibi sendikaların kapatıldığını, yöneticilerinin gözaltına alındığını ve yargılandığını, grevlerin ise yasaklandığını belirtti. Sadece cunta yönetimiyle uyumlu çalışan Türk-İş'in faaliyetlerine izin verildiğini ve yöneticilerinin hükümette yer aldığını sözlerine ekledi. Bu süreçte, ekonomik modellerin ekranlarda meşrulaştırılmaya çalışıldığını da dile getirdi.

Reklam

Konu Hakkında

1980 askeri darbesi, Türkiye'nin siyasi ve ekonomik tarihinde önemli bir dönüm noktasıdır. Darbe sonrası uygulanan 24 Ocak kararları ve neoliberal politikalar, ülkenin ekonomik yapısını derinden etkilemiştir. Bu politikalar, serbest piyasa ekonomisi, özelleştirme ve devletin ekonomideki rolünün azaltılması gibi prensiplere dayanıyordu. Aynı dönemde dünya genelinde de Milton Friedman'ın Şikago Okulu'nun neoliberal ekonomik anlayışı yaygınlaşmaktaydı. Şili'de Pinochet rejimi altında uygulanan benzer politikalar, Türkiye'deki sürece örnek teşkil etmiştir. Bu süreç, sendikal hakların kısıtlanması ve emek sömürüsünün artması gibi sonuçlar doğurmuştur.

Sıkça Sorulan Sorular

1980 öncesinde işçinin kazançtan aldığı pay nasıldı? +

Prof. Erinç Yeldan'a göre, 1979 yılı, Türkiye'de emeğin mücadelesinin yükselişte olduğu ve işçinin kazancından aldığı payın zirveye ulaştığı yıldı. Bu dönem, işçi hakları ve kazanımları açısından olumlu bir tablo çiziyordu.

1980 darbesi sonrası hangi ekonomik politikalar uygulandı? +

1980 askeri darbesinin ardından Türkiye'de Turgut Özal öncülüğünde 24 Ocak kararları olarak bilinen neoliberal politikalar hayata geçirildi. Bu politikalar arasında serbest piyasa ekonomisi, özelleştirme ve devletin ekonomideki rolünün azaltılması yer alıyordu.

Sendikal hareket darbe sonrası nasıl etkilendi? +

1980 darbesi, Türkiye'deki sendikal hareketi ciddi şekilde etkiledi. DİSK ve MISK gibi sendikalar kapatıldı, yöneticileri gözaltına alındı ve yargılandı. Grevler yasaklanırken, sadece hükümetle uyumlu çalışan Türk-İş'in faaliyetlerine izin verildi.

🔴