Karakter, kişilik, zaaf

Siyasal alandaki transferler, istifalar, asılsız suçlamalar, söylem ve eylem arasındaki tutarsızlıklar, ani dönüşler ve amacı aşan ifadeler, toplumsal yaşamdaki gizli tanıklıklar, iftiralar, etkin pişmanlık durumları, bahis ve lotarya gibi şans oyunlarına düşkünlük gibi pek çok durum, kişilik zaaflarının birer yansıması olarak değerlendiriliyor.

Genellikle ilkesizlik, kişisel beklentiler, ürkeklik, özsaygı eksikliği ve onurun manevi bir değer olarak görülmemesi gibi faktörler, bu tür kişilik zaaflarına zemin hazırlıyor. Hatta "ülkeye hizmet" gibi söylemlerin bile bu zaafları örtmek için kullanıldığı belirtiliyor.

Toplumdan beklenen tepkinin gelmemesi ve hatta değer yargılarının bu kişilik zaaflarını beslemesi, durumun daha da yaygınlaşmasına neden oluyor. "Bana dokunmayan yılan bir yaşasın" gibi yaygın söylemler de bu zaafları açıkça ortaya koyuyor. Bu durum, değer yargılarında ve davranış biçimlerinde bir sapma olduğunu ve toplumsal bir sorun teşkil ettiğini gösteriyor. Kalkınma hedeflerinin bir parçası olarak bu değer yargılarının daha sağlıklı hale gelmesi amaçlanıyor.

Uygulamada ise kişilik ve karakter zaafı olanların biat kültürüne, emir kulu olmaya, yaranmaya, kuralsızlığa ve usulsüzlüklere yöneldiği görülüyor. Bu durum, keyfi kararlara, partizanlığa ve belli kesimlerin çıkarlarının korunmasına yol açıyor. Sonuç olarak başarısızlık ve itibar kaybı yaşanırken, kişi sadece kendi saygınlığını değil, bağlı olduğu kurumun da itibarını zedeliyor.

Bu sorun sadece kamu sektörü ve siyasi partilerle sınırlı kalmayıp, özel sektörde de liyakat yerine yalakalık ve itaat gibi tercihlerle kendini gösteriyor. Kurum yöneticisinin karakteri ve kişiliği, uygulamaları doğrudan etkiliyor. Buna karşın, kişisel özgüven ve özsaygısı yüksek bireylerin davranışları farklılık gösteriyor. İkili oynamak, çelişkili söylemler üretmek de kişilik zaafının bir göstergesi olarak kabul ediliyor. Bağımsız olmayan mahkeme kararlarıyla yönetici atanması gibi durumlar da kişinin karakteri hakkında ipuçları veriyor. Ahlakın söylemle değil, davranışla kanıtlandığı bu ortamda, dik duran ve kişiliği olanlar genellikle dışlanıyor. Ülkenin sosyal sermayesini oluşturan değer yargıları, kurallar ve işbirliği gibi unsurlar, partizan ve yandaş kayırmacılığı nedeniyle kayboluyor.