Ufukta bir borç krizi mi var?

Dünya tahvil piyasalarında yaşanan son gelişmeler, küresel bir borç krizinin kapıda olup olmadığı sorusunu yeniden gündeme getirdi. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) üyesi ülkelerde hükümetler ve şirketlerin 2026 yılına kadar tahvil piyasalarından yaklaşık 29 trilyon dolar borçlanması bekleniyor. Bu borcun önemli bir kısmının mevcut borçların yeniden yapılandırılması için kullanılacağı belirtiliyor. OECD ülkelerinin merkezi hükümetlerinin mevcut tahvil borcu stoğunun ise 61 trilyon dolara ulaştığı rapor ediliyor.

Küresel finansal dengelerdeki değişimler, özellikle Japonya ve ABD'deki tahvil faizlerindeki artışlarla kendini gösteriyor. Japonya'da 10 yıllık tahvil faizi 30 yıl sonra ilk kez yüzde 3'ü aşarken, ABD'de 10 yıllık hazine faizi yüzde 4.8'e yaklaşarak son yılların zirvesini gördü. 30 yıllık ABD tahvil faizi ise yüzde 5.3'ü geçti.

Bu durum, küresel ekonominin uzun yıllardır üzerine kurulu olduğu finansal ilişkilerin değiştiğine işaret ediyor. Çin'in ABD tahvillerine yatırım yapması, Japonya'nın ucuz sermaye ihraç etmesi ve ABD'nin küresel tüketici rolü üstlenmesi gibi dinamikler, yerini yeni bir denge arayışına bırakıyor. Japonya'daki faiz artışları, "carry trade" mekanizmasını zayıflatarak ABD'nin borçlanma maliyetlerini artırıyor.

ABD'nin artan savunma harcamaları, sanayiyi ülkeye geri getirme politikaları ve kamu yatırımları gibi hedefleri, 40 trilyon doları aşan borç yükü altında daha da zorlaşıyor. Ucuz yabancı sermayenin eskisi kadar istekli olmaması, Amerikan ekonomisinin üstünlüğünü koruma maliyetini yükseltiyor. Öte yandan, Çin'in devasa üretim kapasitesi karşısında iç talep yetersizliği, ihracata yönelimi artırarak küresel ekonomide aşırı üretim baskısını güçlendiriyor.

Artan devlet harcamaları, yaşlanan nüfus, enerji dönüşümü ve teknolojik yatırımlar gibi faktörler, kamu borçlarının yüksek olduğu bir ortamda tahvil piyasalarından daha yüksek faiz talebine yol açıyor. Neoliberal politikaların aksine, artan kamu ihtiyaçları ve piyasa beklentileri arasındaki çelişki, ekonomik ve toplumsal istikrarı tehdit ediyor. Fransa gibi ülkelerde görülen mali hareket alanının daralması ve "kemer sıkma" politikalarının toplumsal hoşnutsuzluğu artırması, bu açmazın somut örneklerini oluşturuyor.