Gündem 2 saat önce

Durum umutsuz ama ciddi değil.

HK Yazan: Haber Kaydır Editörlüğü • Yayın: 06.09.2026 01:03 • Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika Orijinal Haber ›

Ülkemizdeki gündemdeki adaletsizlik, zamlar ve yaşanan olumsuzluklar karşısında mizahın rolü tartışılıyor. Konuyla ilgili olarak Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi'nde yer alan "Mizah" maddesi ve ilahiyatçı Esra Düzce Baş'ın "Peygamberimizin Hayatında Mizah" adlı kitabı önemli bilgiler sunuyor.

Mizah, Arapça kökenli olup "şaka ve latife yapmak" anlamına gelir. Gerçeklerin sebep olduğu acılara karşı bir direniş biçimi olarak görülebilir. Düşünceleri süsleyerek anlatan mizah, fert ve toplumdaki aksaklıkları eleştirme ve düzeltme amacı da taşıyabilir. Ancak mizahın kin ve intikam duygusundan kaynaklanmaması, küçük düşürme amacı gütmemesi gerektiği vurgulanıyor.

İslam Ansiklopedisi'ne göre, Kuran'da tefekkür emredilirken alay ve hiciv yasaklanmıştır. Ancak, Hz. Peygamber'in şaka yaptığına ve şakalarında doğruluğu ve zarafeti ilke edindiğine dair rivayetler de bulunmaktadır. Hz. Ali'nin, "Kalpler de bedenler gibi yorulur, onları hikmetli sözlerle dinlendirin, şaka yapan yaşlanmaz" sözü de mizahın önemini vurgular.

Reklam

Ansiklopedi, Hz. Peygamber'in mizah üsluplarından birinin "tahsîlü'l-hâsıl" (malum-u ilam-boş yineleme) olduğunu belirtiyor. Bu, herkesçe bilinen gerçeklerin kinaye yoluyla ilginç bir şekilde ifade edilmesidir. Günümüzdeki bazı mizah anlayışlarının ise insanların fiziki özelliklerini, yoksulluğunu veya cehaletini malzeme yapması eleştiriliyor. Sosyal medyadaki sahte haberler, gizli kameralar ve topluluk önünde rezil etmelerin mizah değil, mizah kılığında eziyet olduğu ifade ediliyor.

Konu Hakkında

Mizah, insanlık tarihi boyunca toplumsal olaylara ve yönetimlere karşı bir ifade biçimi olarak kullanılmıştır. İslam kültüründe de mizahın yeri, zaman zaman tartışma konusu olmuştur. Kimi yorumlar mizahı, özellikle de alayı ve hicvi, dini değerlerle çeliştiği gerekçesiyle eleştirirken, bazı rivayetler ise Peygamber Efendimiz'in de şaka yaptığına ve mizahi yaklaşımlar sergilediğine işaret eder. Bu durum, mizahın sınırlarının ve amacının doğru anlaşılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Türkiye Diyanet Vakfı'nın bu konudaki yayınları, konuya dini ve kültürel bir perspektiften ışık tutmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

İslam'da mizahın yeri nedir? +

İslam'da mizahın yeri, kullanılan üsluba ve amaca göre değişiklik gösterir. Kuran'da alay ve hiciv yasaklanmış olsa da, Hz. Peygamber'in şaka yaptığı ve mizahi yaklaşımlar sergilediği rivayet edilmektedir. Önemli olan, mizahın kin, intikam, yalan, korkutma veya aşağılama amacı gütmemesidir.

Hz. Peygamber'in mizah anlayışı nasıldı? +

Hz. Peygamber'in mizah anlayışının doğruluğu ve zarafeti ön planda tuttuğu belirtilir. "Tahsîlü'l-hâsıl" gibi kinaye ve tevriye sanatına dayanan, bilinen gerçekleri ilginç bir şekilde ifade eden yöntemler kullandığı ifade edilir. Mizahı, insanları güldürmek, yakınlaştırmak ve teselli etmek için kullandığı, ancak bunu yalanı veya aşağılamayı meşrulaştırmak için yapmadığı vurgulanır.

Günümüzdeki mizah anlayışı eleştiriliyor mu? +

Evet, günümüzdeki mizah anlayışının bazı yönleri eleştirilmektedir. Özellikle insanların fiziki özelliklerini, yoksulluğunu veya kişisel kusurlarını malzeme alan yaklaşımlar eleştirilir. Sosyal medyadaki sahte haberler, gizli kameralarla korkutma veya topluluk önünde rezil etme gibi durumların mizah değil, mizah kılığında eziyet olduğu belirtilir.

🔴