Benzin ve motorine zam: Akaryakıt fiyatları neden arttı?

Türkiye'de akaryakıt fiyatları 4 Eylül'den itibaren geçerli olmak üzere yeniden zamlandı. Motorinin litre fiyatı İstanbul Avrupa yakası ve Ankara'da 88 ila 90 lirayı aşarken, benzinin litre fiyatı da 77 lira civarına yükseldi. Bu zamlar, ağustos ayında yaşanan artışların ardından geldi. Akaryakıt fiyatlarındaki bu yükselişin temel nedeni, ABD ile İran arasındaki tansiyonun artmasıyla birlikte küresel petrol fiyatlarındaki dalgalanma olarak gösteriliyor.

Son dönemde petrol fiyatlarında yaşanan artışın arkasında jeopolitik gelişmeler yatıyor. ABD ham petrol fiyatı, kısa süre içinde 82 dolardan 92 dolara kadar çıkarak yüzde 10'un üzerinde bir yükseliş kaydetti. Uzmanlar, piyasaların artık sadece savaş riskini değil, aynı zamanda olası uzun süreli çatışmaların getireceği maliyetleri de fiyatlamaya başladığını belirtiyor. Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik ve tanker geçişlerindeki olası etkiler de fiyatları yukarı yönlü etkiliyor.

Dizel yakıtın tarımdan nakliyeye kadar pek çok sektörde kullanılması, fiyat artışlarının enflasyon üzerindeki etkisini daha da belirgin hale getiriyor. Uzmanlar, akaryakıt fiyatlarındaki artışın tek başına enflasyonu bir puanın altında etkileyeceğini öngörse de, ekonominin genelindeki fiyat artışlarıyla birleşince bu etkinin daha yüksek olacağı düşünülüyor. Ayrıca, küresel olarak dizel stoklarının benzine göre daha az olması ve talebin yüksek seyretmesi de dizel fiyatlarının daha hızlı artmasına neden oluyor.

Artışın bir diğer önemli sebebi ise Rusya'nın dizel ihracatını yasaklaması. Ukrayna'daki çatışmaların ardından Rusya'da yakıt sıkıntısı yaşanması üzerine alınan bu karar, küresel dizel arzını etkiledi. Rusya'nın daha önce küresel dizel üretiminin yaklaşık yüzde 10'unu gerçekleştirdiği düşünüldüğünde, bu yasağın piyasalar üzerindeki etkisi büyük. Bu faktörlerin bir araya gelmesiyle, fiyat artışları sadece Türkiye'de değil, dünya genelinde de hissediliyor.