Nepal çok uzak ama

Nepal'de 26 Ağustos sabahı yaşanan buzul faciası, büyük bir sel felaketine yol açarak 930'dan fazla insanın hayatını kaybetmesine ve yaklaşık 4 bin kişinin kaybolmasına neden oldu.

Bu olay, küresel iklim krizinin uzak bir tehdit olmadığını, aksine dünyanın dört bir yanında etkilerini gösterdiğini bir kez daha ortaya koydu. Nepal'deki sel, Hindistan'daki kuraklık, Peru'daki balık stoklarının azalması, Türkiye'deki kuruyan göller ve yanan ormanlar, Avrupa'daki sıcak dalgaları gibi olaylar, aynı büyük krizin farklı yansımaları olarak görülüyor.

Uluslararası iklim araştırmalarına göre, önümüzdeki dönemde şiddetli bir El Niño yaşanma ihtimali oldukça yüksek. Bu durumun, milyonlarca insanı daha akut gıda güvensizliğine sürükleyebileceği öngörülüyor. Küresel ısınma, tarımsal üretimi olumsuz etkilerken, El Niño gibi doğal olaylar bu bozulmayı hızlandırıyor. Savaşlar ve enerji krizleri de bu durumu daha da ağırlaştırarak gıda, gübre ve lojistik maliyetlerini artırıyor.

Türkiye de bu küresel zincirin bir parçası. Kuraklık nedeniyle buğday üretiminde düşüşler yaşanırken, gübre ve mazot gibi temel girdilerde dışa bağımlılık ve artan maliyetler çiftçiyi zorluyor. Özellikle su kaynaklarındaki azalmalar ve tarımda suyun yoğun kullanımı, uzun vadede ciddi ekonomik ve toplumsal riskler barındırıyor.

Neoliberal politikalar, çiftçiyi piyasa karşısında daha savunmasız hale getirirken, iklim krizi ve savaşların yarattığı maliyet şokları, üretici yapısını daha da zayıflatıyor. Bu durum, gıda tedarik zincirinin ithalata ve dünya piyasalarına olan bağımlılığını artırarak, olası bir gıda krizinin etkilerini derinleştirebilir. Pentagon'un 23 yıl önce hazırladığı bir raporun da öngördüğü gibi, iklim krizinin güvenlik sorunlarına dönüşmesi, kitlesel göç, salgınlar ve kaynak kıtlığı gibi tehditler karşısında olağanüstü hal uygulamalarını ve sınırların kapatılmasını dahi gündeme getirebilir.