Yıllardır tamamlanamayan karayolları, demiryolları, havalimanları için tutarlar katlanarak arttı: Bitmeyen projelerde ağır maliyet!
CHP Milletvekili Deniz Akay tarafından hazırlanan yeni bir rapor, Türkiye'deki karayolları, demiryolları ve havalimanları gibi devam eden 343 büyük yatırım projesindeki maliyet artışlarını gözler önüne serdi. Rapora göre, bu projelerin başlangıç ve ihale tutarları ile güncel maliyetleri karşılaştırıldığında ortaya çıkan toplam fark tam 1 trilyon 823 milyar 934 milyon liraya ulaştı.
Akay, uzun süredir devam eden projelerde enflasyon, döviz kuru dalgalanmaları, fiyat farkları ve proje kapsamındaki değişikliklerin maliyet artışlarına yol açabileceğini belirtirken, bu farkın tamamının doğrudan kamu zararı olarak nitelendirilmemesi gerektiğini vurguladı. Ancak Akay, "1.8 trilyon lirayı aşan bu farkın kaynağı proje proje ortaya çıkarılmalı" diyerek detaylı bir inceleme talep etti.
Raporda dikkat çeken örneklerden biri Ankara-İstanbul Hızlı Tren Projesi. Projenin ilk yatırım maliyeti 78 milyon TL iken, güncel tutarı 216 milyar 515 milyon TL'ye yükseldi. Bu, 216 milyar 437 milyon TL'lik bir fark anlamına geliyor. Benzer şekilde, Ankara-Polatlı-Afyonkarahisar-Uşak-Manisa-İzmir Hızlı Tren Projesi'nin maliyeti 3 milyar TL'den 101 milyar 487 milyon TL'ye, Nusaybin-Cizre Demiryolu Projesi'nin maliyeti ise 385 milyon TL'den 91 milyar 694 milyon TL'ye fırladı. Bu son projede güncel tutar, başlangıç bedelinin yaklaşık 238 katına çıktı.
Maliyet artışları sadece demiryollarında değil, karayolları ve havalimanlarında da görüldü. Trabzon Yeni Havaalanı'nın maliyeti yaklaşık 4 milyar TL'den 68 milyar 980 milyon TL'ye çıkarken, Erzurum-Aziziye Ayrımı-Çat-Karlıova-Bingöl Yolu'nun maliyeti 17.8 milyon TL'den 14.6 milyar TL'ye ulaştı. İzmit-Kandıra Yolu ve Rize-İspir Yolu gibi projelerde de benzer şekilde milyarlarca liralık artışlar yaşandı.
Akay, bu maliyet artışlarının enflasyon, kur farkı, ek işler, süre uzatımları ve gecikmeler gibi çeşitli nedenlere dayandığını ifade ederek, yanlış planlama, gerçekçi olmayan başlangıç maliyetleri ve ihale süreçlerindeki hatalar gibi faktörlerin de kamu zararına yol açtığını belirtti. Projelerin tamamlanma sürelerinin de maliyetler kadar önemli olduğunu vurgulayan Akay, detaylı inceleme çağrısını yineledi.
Konu Hakkında
Türkiye'de büyük altyapı projelerinin, özellikle karayolları ve demiryollarının tamamlanma süreleri ve maliyetleri uzun yıllardır tartışma konusu. Bu tür projelerin başlangıçta belirlenen bütçelerin çok üzerine çıkması, çeşitli nedenlere bağlanıyor. Enflasyonist ortamlar, döviz kurundaki dalgalanmalar, proje sırasında ortaya çıkan beklenmedik zemin sorunları, proje kapsamının genişletilmesi veya değiştirilmesi, ihale süreçlerindeki aksaklıklar ve zamanında tamamlanamayan işler, maliyetleri katlanarak artırabiliyor. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve verimliliği açısından önemli bir sorun teşkil ediyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Rapora göre en büyük maliyet artışı hangi projede yaşandı? +
Maliyet artışlarının temel nedenleri nelerdir? +
Toplam maliyet farkı ne kadar olarak açıklandı? +
Son dakikayı kaçırma!
Haberin tamamlayıcısı: Telegram kanalımızdan anlık bildirim, sosyal medyadan gün boyu özetler.
