Saray’da yeni sistem hesabı: ‘Erdoğan’ın artık yüzde 50+1 oy alma potansiyeli görülmüyor’

Siyaset kulislerinde, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde radikal değişiklikler yapılabileceği ve yeni bir hükümet modelinin hayata geçirilebileceği yönündeki iddialar yoğun bir şekilde tartışılıyor. Mevcut sistemin en kritik unsurlarından biri olan ve cumhurbaşkanının seçilebilmesi için gereken yüzde 50+1 oy oranı başta olmak üzere bazı başlıkların yeniden düzenlenebileceği öne sürülüyor. Sosyolog Semih Turan, bu konudaki değerlendirmelerinde, yaklaşık iki yıldır mevcut sistemle bir kez daha seçime gidilmesinin zor olduğunu ifade etti. Özellikle Altılı Masa'nın güçlendirilmiş parlamenter sistem çalışmalarının mimarlarından hukukçu Serap Yazıcı Özbudun'un Adalet ve Kalkınma Partisi'ne (AKP) katılımının ardından bu olasılığın daha da güçlendiğini belirtti.

Turan, Altılı Masa'nın önerdiği güçlendirilmiş parlamenter sistem modeliyle birebir aynı olmasa da, mevcut sistemin revize edilerek farklı bir modele evrilebileceğini savunuyor. Bu tartışmaların temelinde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın yeniden seçilme potansiyelinin değerlendirilmesinin yattığını dile getiren Turan, "Mevcut sistemde parlamentodaki sandalye dağılımından çok daha önemli olan parametre cumhurbaşkanı adaylığıdır. Muhalefetin adayının kim olacağı elbette önemli ancak asıl mesele Erdoğan'ın artık yüzde 50+1 oy alma potansiyelinin görülmemesidir." dedi. Cumhur İttifakı'nın yaptırdığı araştırmalarda da benzer sonuçların görüldüğünü düşündüğünü belirten Turan, bu nedenle sistemde bir revizyonun ya da daha kapsamlı bir değişikliğin kaçınılmaz göründüğünü ekledi.

Turan, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçişin ardından yapılan kamuoyu araştırmalarına da dikkat çekerek, seçmenlerin yaklaşık üçte ikisinin sistemin değiştirilmesinden yana olduğunu vurguladı. "Seçmene Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile parlamenter sistem arasında tercih sorulduğunda üçte ikiye karşı üçte birlik bir dağılım ortaya çıkıyor. Yani seçmenin büyük bölümü parlamenter sistemi istiyor." diyen Turan, Cumhur İttifakı'nın da bu eğilimi sürekli ölçtürdüğünü ve gördüğünü ifade etti. Seçmenin sistem değişikliği talebinin ardında, 2018'den bu yana yaşanan ekonomik göstergelerdeki olumsuzluklar, sağlık, eğitim ve hukuk alanlarındaki sorunların derinleşmesi gibi faktörlerin yattığını belirtti.

Turan, iktidarın olası bir sistem değişikliği önerisini, muhalefete yönelik "parlamenter sisteme dönüş" söylemiyle sunabileceğini ve bu yolla anayasa değişikliği için gerekli siyasi desteği sağlamayı hedefleyebileceğini kaydetti. "Parlamenter sisteme geçiş, anayasanın yalnızca bir maddesinin değiştirilmesi anlamına gelmez; kapsamlı bir sistem değişikliği gerektirir." diyen Turan, iktidarın "Gelin parlamenter sistemi konuşalım" çağrısıyla muhalefetin desteğini alabileceğini düşündüğünü ve bu yönde adımlar atıldığını gözlemlediğini söyledi. Sonbahardan sonra sistem revizyonu ve parlamenter sistem tartışmalarının daha sık gündeme geleceğini öngördüğünü sözlerine ekledi.