Dünya 2 saat önce

60 günlük sürenin sonu: İşte İran'ın önündeki 3 yol

HK Yazan: Haber Kaydır Editörlüğü • Yayın: 17.08.2026 15:01 • Kaynak: Hurriyet Dunya Orijinal Haber ›

İran ile ABD arasında varılan 60 günlük İslamabad Mutabakat Zaptı süresi dolarken, iki ülke arasındaki nihai anlaşmaya varma çabaları sonuçsuz kaldı. Al Jazeera'nın analizine göre, Tahran ile Washington arasında yeniden doğrudan müzakereler başlamazsa, Hürmüz Boğazı'nın durumu, ekonomik yaptırımlar ve yeni bir çatışma olasılığı gibi konular İran'ın geleceğini şekillendirecek.

18 Haziran'da imzalanan 14 maddelik mutabakat, tarafların 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya varmasını öngörüyordu. Anlaşma, karşılıklı uzlaşmayla uzatılabilecekti. Mutabakat kapsamında çatışmaların sona erdirilmesi, ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması, İran ticaret gemilerine Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçiş sağlanması, petrol ihracat muafiyetleri ve dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması gibi maddeler yer alıyordu.

Ancak mutabakatın imzalanmasının ardından çatışmalar yeniden alevlendi. Gerilim seviyesi düşse de taraflar, anlaşmanın uygulanması konusunda birbirlerini suçlamaya devam etti. ABD, deniz ablukasını mutabakat takvimine göre kaldırmazken, İran Hürmüz Boğazı'ndaki kontrolünü sürdürdü ve boğazın yeniden açılmasını ablukanın kaldırılması ve dondurulmuş fonların serbest bırakılmasına bağladı. ABD ise İran'ı boğazı yeniden açma taahhüdünü yerine getirmemekle eleştirdi.

Reklam

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı, sürenin dolmasına saatler kala yaptığı açıklamada, mutabakatın sadece geçici bir ateşkesi değil, "savaşın sona ermesini" amaçladığını belirtti. ABD'nin mutabakatı ihlal ettiğini ve bunun çatışmaların yeniden başlamasına neden olduğunu savunan Arakçı, bu nedenle "uzatılması gereken 60 günlük bir ateşkesin olmadığını" ifade etti. Arakçı ayrıca Tahran'ın Washington ile müzakerelere yeniden başlama konusunda henüz karar vermediğini de ekledi.

Uluslararası ilişkiler araştırmacısı Ali Akbar Darini, Washington'ın mutabakatın imzalanmasından bu yana taahhütlerini yerine getirme konusunda olumlu bir adım atmadığını savunuyor. Darini'ye göre, Tahran'daki hakim görüş, şu anda bir ateşkesin bulunmadığı, savaşın yoğunluğu ve yöntemleri değişmiş olsa da devam ettiği yönünde.

Konu Hakkında

İran ve ABD arasındaki ilişkiler, nükleer program ve bölgesel politikalar nedeniyle uzun süredir gergin bir seyir izliyor. Özellikle ABD'nin İran'a yönelik uyguladığı ekonomik yaptırımlar, Tahran yönetimini zor durumda bırakıyor. Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin önemli bir geçiş noktası olması nedeniyle stratejik bir öneme sahip ve iki ülke arasındaki anlaşmazlıklarda sıkça gündeme geliyor. İslamabad Mutabakatı, bu karmaşık ilişkilerde bir nebze olsun tansiyonu düşürme ve kalıcı bir çözüm bulma amacı taşıyordu, ancak tarafların farklı beklentileri ve güven eksikliği nedeniyle sürecin belirsizliği devam ediyor.

Sıkça Sorulan Sorular

İslamabad Mutabakat Zaptı nedir? +

İran ve ABD arasında imzalanan, 60 günlük bir süre zarfında nihai bir anlaşmaya varmayı amaçlayan bir mutabakattır. Kapsamında çatışmaların sona erdirilmesi, deniz ablukasının kaldırılması ve ticari geçişlerin güvenliğinin sağlanması gibi maddeler yer almaktadır.

Hürmüz Boğazı neden bu kadar önemli? +

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yoludur. Bu nedenle, boğazın güvenliği ve açık tutulması küresel ekonomi için büyük önem taşımaktadır ve İran ile ABD arasındaki gerilimlerde sıkça bir koz olarak kullanılmaktadır.

ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları nelerdir? +

ABD, İran'ın nükleer programı ve bölgesel politikaları nedeniyle çeşitli ekonomik yaptırımlar uygulamaktadır. Bu yaptırımlar, İran'ın petrol ihracatını, finansal işlemlerini ve uluslararası ticaretteki hareketliliğini kısıtlamayı hedeflemektedir.

Taraflar neden anlaşmaya varamadı? +

Anlaşmaya varılamamasının temel nedenleri arasında, ABD'nin deniz ablukasını kaldırmaması ve İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki kontrolünden vazgeçmemesi yer alıyor. Ayrıca tarafların birbirlerini mutabakatı ihlal etmekle suçlaması da süreci olumsuz etkiledi.

🔴