AKP'li yöneticilerin de görev aldığı vakıf ve dernekler AB hibelerinden düzenli yararlanıyor: Yandaş vakıflara ‘fonlama’
İktidarın muhalif medya ve sivil toplum kuruluşlarını yıllardır “fonculukla” suçlarken resmi kayıtlara göre iktidara yakın ve AKP’li yöneticilerin de görev aldığı vakıf ve dernekler de Avrupa Birliği (AB) hibelerinden düzenli olarak yararlanıyor.
Yalnızca TÜGVA ile TÜRGEV’in 2020-2025 çağrı dönemlerinde hak kazandığı azami hibe tutarı 2 milyon 278 bin 436 Avro’ya ulaştı.
21 Temmuz 2021’de dönemin Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun, yabancı devlet ya da kuruluşlardan fon alan medya kuruluşlarına yönelik düzenleme gerektiğini savunarak “Yeni kisveler altında beşinci kol faaliyetlerine müsaade etmeyiz” demişti.
Ulusal Ajans kayıtlarına göre Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın oğlu Bilal Erdoğan’ın kurucularından olduğu TÜGVA’nın hak kazandığı azami hibe 2020’de 323 bin 166 Avro, 2021’de 422 bin 193 Avro, 2022’de 120 bin 568 Avro oldu. Vakfın hibe tutarı 2023’te 19 bin 318 Avro, 2024’te 123 bin 309 Avro ve 2025’te 262 bin 14 Avro olarak kayıtlara geçti. Böylece TÜGVA’nın altı yıldaki doğrulanabilen azami hibe toplamı 1 milyon 270 bin 568 Avro’ya çıktı. Vakfın projeleri arasında “Genç Türkiye Kongresi”, “Anadolu’dan Avrupa’ya”, “Dijital Dil Kafe”, “Endülüs’te Buluşalım” ve “Uluslararası Gençlik STK’ları Forumu” gibi çalışmalar yer aldı.
TÜRGEV’in hak kazandığı azami hibeler ise 2020’de 180 bin 767 Avro, 2021’de 138 bin 410 Avro, 2022’de 101 bin 60 Avro olarak hesaplandı. Vakfın hibe tutarı 2023’te 175 bin Avro, 2024’te 161 bin 100 Avro ve 2025’te 251 bin 531 Avro oldu. TÜRGEV’in altı yıllık toplamı böylece 1 milyon 7 bin 868 Avro’ya ulaştı. Hesaba yalnızca kuruluşların başvuru sahibi olduğu ve hibe miktarının açıkça belirtildiği projeler dahil edildi.
Siyaset, ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) da resmi hibe listelerinde yer aldı. SETA’nın 2023’te “Göçmenlerin Toplumsal Hayata Adaptasyonları ve Rehabiliteleri” projesi için 41 bin 20 Avro, 2025’in üçüncü başvuru dönemindeki “Safevoice” projesi için 28 bin 139 Avroluk azami hibeye hak kazandığı görüldü. İki projenin toplamı 69 bin 159 Avro oldu.
Türkiye Diyanet Vakfı’nın da iki proje için hak kazandığı azami hibe 52 bin 800 Avro’ya ulaştı. Ensar Vakfı adına 2020 ve 2025 dönemlerinde toplam 68 bin 866 Avroluk kayıt tespit edildi. ÖNDER İmam Hatipliler Derneği ile Hayrat bağlantılı kuruluşlar da farklı dönemlerde AB hibelerine hak kazandı.
Konunun arka planı
Avrupa Birliği (AB) fonları, Türkiye'deki sivil toplum kuruluşları (STK) ve vakıflar için önemli bir finansman kaynağı olmuştur. Bu fonlar, genellikle eğitim, kültür, gençlik ve toplumsal kalkınma gibi alanlarda projeleri desteklemek amacıyla verilmektedir. Ancak, bu hibelerin dağıtımı ve hangi kuruluşların yararlandığı zaman zaman kamuoyunda tartışma konusu olmuştur. Özellikle iktidara yakınlığıyla bilinen bazı vakıf ve derneklerin de bu hibelerden düzenli olarak faydalanması, geçmişte muhalif STK'ların yabancı fon almasına yönelik eleştirilerle birlikte değerlendirildiğinde, konunun hassasiyetini artırmaktadır. Bu durum, fonların şeffaflığı ve adil dağılımı üzerine soruları gündeme getirmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Haberde bahsedilen AB hibeleri nedir?
AB hibeleri, Avrupa Birliği tarafından üye ve aday ülkelerdeki sivil toplum kuruluşları, vakıflar ve kamu kurumları tarafından yürütülen projelere sağlanan mali destektir. Bu fonlar, eğitim, gençlik, kültür, çevre ve toplumsal kapsayıcılık gibi çeşitli alanlardaki projelere aktarılmaktadır.
Hangi vakıf ve dernekler AB hibelerinden yararlanıyor?
Haberde, TÜGVA, TÜRGEV, SETA, Türkiye Diyanet Vakfı, Ensar Vakfı, ÖNDER İmam Hatipliler Derneği ve Hayrat bağlantılı kuruluşlar gibi isimlerin AB hibelerinden faydalandığı belirtiliyor. Bu kuruluşların bazıları, AKP'li yöneticilerle de ilişkilendiriliyor.
Bu hibelerin toplam tutarı ne kadar?
Haberde, TÜGVA'nın 2020-2025 yılları arasında toplam 1 milyon 270 bin 568 Avro, TÜRGEV'in ise aynı dönemde 1 milyon 7 bin 868 Avro azami hibe aldığı belirtiliyor. SETA, Diyanet Vakfı, Ensar Vakfı gibi diğer kuruluşların da aldığı hibelerle birlikte toplam rakamın daha yüksek olduğu anlaşılıyor.
Bu durum neden önemli?
Bu durum, geçmişte yabancı fon alan STK'lara yönelik eleştirilerle birlikte değerlendirildiğinde, fonların dağılımındaki şeffaflık ve adalet konularını gündeme getiriyor. İktidara yakın kuruluşların da bu hibelerden yararlanması, kamuoyunda farklı yorumlara yol açabiliyor.
Son dakikayı kaçırma!
Haberin tamamlayıcısı: Telegram kanalımızdan anlık bildirim, sosyal medyadan gün boyu özetler.
