S-400 tartışmalarının olduğu bir dönemde ‘torba teklife’ eklenen maddeler muhalefetin dikkatini çekti: ‘Bir film dönüyor’

AKP, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edilen “torba teklife” nükleerle ilgili yeni maddeler ekledi. Maddelere göre, nükleer enerji santral yatırımlarını teşvik etmek ve sürdürülebilirliğini sağlamak gerekçesiyle düzenlemeler yapılıyor.

Nükleer santral yatırımcılarına damga vergisi istisnası sağlanıyor. Şirketlerin nükleer enerji santrali yatırımlarına ilişkin olarak gerek idari gerekse mal ve hizmet alımları, yatırım kredisi işlemleri dâhil olmak üzere bütün işlemlerine yönelik kamu ve özel hukuk tüzel kişileri arasında düzenlenen kağıtlar da aynı istisna kapsamına alınıyor.

Yeni eklenen maddelere göre, 31 Aralık 2045 tarihine kadar nükleer santral yatırımlarına ilişkin inşaat işleri nedeniyle yüklenilen KDV, mükellefe iade edilecek. Aynı tarihe kadar nükleer santraller yatırımlarına yönelik makine ve teçhizat teslimleri de KDV’den istisna olacak. Bu teslimler nedeniyle yüklenilen vergiler iade edilecek. Eğer yatırım tamamlanmazsa alınmayan ya da iade edilen vergiler faizi ile birlikte yatırımcıdan tahsil edilecek.

Cumhurbaşkanı isterse süreleri 31 Aralık 2050’ye kadar uzatabilecek.

Ayrıca nükleer enerji santrallerinden elektrik enerjisi üretimi faaliyetinde bulunmak üzere önlisans veya lisans alan kurumların, ilgili banka veya benzeri kredi kurumlarından yaptıkları borçlanmalar, “örtülü sermaye sınırının tespitinde” yüzde 50 yerine 31/12/2045 tarihine kadar yüzde 25 olarak uygulanacak. Muhalefet böylece daha az vergi alınacağına dikkat çekti. Cumhurbaşkanı bu süreyi da 2050’ye kadar uzatabilecek.

Maddelerin gerekçesinde nükleer santrallere övgüler yağdırıldı. Nükleer enerji santrallerinin yalnızca bir enerji yatırımı olmadığı savunularak, “Aynı zamanda Türkiye’de yüksek katma değerli tedarik zincirlerinin, ileri üretim kabiliyetlerinin ve yüksek nitelikli insan kaynağının gelişimine katkı sağlayacak stratejik bir yatırımdır. Türkiye 2050 yılına kadar 20 bin megavat nükleer kapasiteye ulaşmayı hedeflemektedir. Bu minvalde nükleer enerji santral yatırımlarını teşvik etmek ve sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla düzenleme yapılmaktadır” denildi.

Muhalefet düzenlemeye sert tepki gösterdi. CHP Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, “Yine ortada bir film dönüyor. Net ve basit bir soru soruyorum bu teklifi getiren milletvekillerine ve bakan yardımcılarına: Bu maddelerle ilgili kastedilen, verilen teşviklerin tutarı yaklaşık olarak ne kadar ? İki kere iki dört gibi bir soru bu. Bunu bilmiyorsanız, buna yanıt veremiyorsanız zaten o koltuklarda oturmamanız gerekli. Zira verilecek tutarlar Türkiye Cumhuriyeti devletine değil, Rusya’ya verilecek, bir başka ülkeye” dedi.

CHP Manisa Milletvekili Vehbi Bakırlıoğlu, düzenlemelerin S-400, F-35 tartışmalarıyla paralellik oluşturduğuna işaret ederek, “Şu anda bu S-400’leri satmak için Rusya’nın oluruna ihtiyacımız olduğu için bugün karşımıza bu kanun teklifi geliyor arkadaşlar” dedi. Bakırlıoğlu, “Yani 23 bin 552 lira en düşük emekli maaşı, açlık seviyesi 36 bin lira. ‘Kaynak yok’ diyorsunuz. Burada bir sürü vergiden vazgeçiliyor. Ne uğruna vazgeçiliyor ? S-400’leri satabilmek için. Yani geldiğimiz nokta gerçekten de anlaşılır gibi değil” değerlendirmesini yaptı.

Muhalefet, bu düzenlemeden Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın haberinin olup olmadığını sordu. Gelir İdaresi Başkan Yardımcısı Kaan Kasım, maddelerin teknik yazım sürecinde Enerji Bakanlığı’yla birlikte çalıştıklarını söyledi. İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta, Maliye’nin rızasının olup olmadığını sordu. Kasım, “Sayın bakanların takdiri yani ona biz bir şey diyemeyiz ama sonuçta teknik yazım aşamasında bizler de bulunduk” karşılığını verdi.

Görüşmeler sırasında muhalefet ısrarla düzenlemenin Akkuyu’yu kapsayıp kapsamadığını sordu. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı Zafer Demircan, “Bu, Akkuyu üzerinde yapılmış bir şey değil, bu, bundan sonraki nükleer tüm santrallerle alakalı yapılan bir şey. Zaten Akkuyu’nun 2023’e kadar var olan teşvik belgesi kapsamında bu hakkı vardı” dedi.

Demircan, KDV istisnalarının bundan sonra gelen nükleer santral yatırımcılarına 2045’e kadar kanun garantisiyle uygulanacağını söyledi. Demircan, damga vergisi ve harç istisnasının da bundan sonra gelecek yatırımcılar için geçerli olacağını bildirdi. Demircan ısrarla düzenlemenin Akkuyu ile ilgili olmadığını savundu.

Ancak Demircan’ın sonrasında şöyle devam etmesi dikkat çekti:

“Huzurunuzda getirmiş olduğumuz bu maddeler bundan sonraki önemli ölçüde nükleer yatırımların önünü görmesi, netleşmesi anlamında getirdiğimiz maddeler. Mevcuttaki projelerin... Damga vergisi ya da örtülü sermaye gibi kısmi bir etkisi olabilir mi ? Mümkündür, olabilir. KDV iadesi hususu ve istisnası hususu tümüyle 2045 yılına kadar Türkiye’ye gelecek olan yeni yatırımcıyla alakalı, Akkuyu üzerinde bir düzenleme değil bu.”

CHP’li Yavuzyılmaz, Akkuyu’ya bugüne kadar ne kadar teşvik verildiği de dahil olmak üzere ısrarla rakamların açıklanmasını istedi. Demircan, bir rakam sunmadı, şöyle dedi: “İşte ben bir rakam verebilirim fakat burada size söyleyeceğim rakamın ikinci bir alternatifi olmaması lazım. Bunun hesabını yaparım, ben sunarım, komisyonumuza da sunarım, sıkıntı değil.”

Yavuzyılmaz, “Hayır, hesabını biliyor olmanız lazım. Burada söylüyor olmanız lazım” dedi.

Soru işaretleri devam edince Komisyon Başkanı Mehmet Muş devreye girdi. Muş, şunları söyledi:

“Sayın Bakan Yardımcısı, şöyle yapalım: Yani bunun Akkuyu’ya etkisini arkadaşlar soruyor. Bir kısmı bunun teşvik kapsamında zaten var, olmayan, bu düzenlemeyle beraber ne kadar etkisi olacağını bir çalışın siz de, haftaya bu gündeme alınacak genel kurulda, en azından bu tekrar gündeme gelecek aşağıda. Bakanlık da yani şimdi ‘5 milyar’ diyen var, ‘10 milyar’ diyen var, doğrusu neyse dersiniz ki ‘O rakamlar doğru değil.’ Siz de gerçek rakamları tutanaklara geçirirsiniz, tamam.”

İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta, “Bu maddelerin her birinde ‘Akkuyu Nükleer Enerji Santrali hariç’ ifadesini koymak lazım. Bu, gerçekten yanlış olur. Sözleşmesi yapılmış bir işe daha sonradan ilave teşvik verme meselesi, imtiyaz verme meselesi özü itibarıyla ihaleye fesat karıştırmaktır, olmaz, yapmayalım ülke menfaati açısından” önerisinde bulundu. Bakan Yardımcısı Demircan, “Sayın başkanım, Akkuyu özelinde bir düzenleme olsa ben de sizinle aynı fikirdeyim. Şöyle: Akkuyu’nun sözleşmesi yapıldıktan sonra Akkuyu’nun teşvik sistemine alındığı bir dönem de var zaten, Akkuyu da teşvikten faydalanmış” diye konuştu.

Usta, “O da yanlış. Bak, suimisal misal olmaz ki gözünü seveyim. Bu adamların biz sözleşmesinde aslında olmayan inşaat işlerinde KDV iadesini 2012’den 2023’e kadar tam on bir yıl boyunca zaten uygulamışız. Aslında bu, sözleşmede yok, sözleşme yaparken olmayan bir şey. Adama bir vergi avantajı sağlamışım ilave” dedi. Önergelerin kabul edilmesi ile yeni maddeler teklife eklendi.

Teklife eklenen başka bir madde ile ÖTV belirlenirken sadece motor silindir hacmine değil çekiş gücüne de bakılması için düzenleme yapıldı. Komisyon Başkanı Mehmet Muş, “Yani o da dikkate alınacak, imkân veriyoruz, illa yapılacak diye değil ama dikkate alınması için yetki veriyoruz. Bu da yarın öbür gün hesaplanıyorken 4x4’se farklı, 4x2’yse farklılaştıracak bir imkân veriyor. Yani ikisi farklı, motor gücünün yanında bu çekim gücünü de eklemiş oluyoruz” dedi. Yeni eklenen maddelerle teklif 30 maddeye çıktı.