Yüzde 30’a varan ek ara mal gümrük vergisinin faturası yurttaşa çıkacak: İçi boş korumacılık
Yüzde 30’a varan ek gümrük vergisini de içeren ithalata yönelik değişikliklerde Ticaret Bakanlığı’nın vurguladığı hedefler yerli üretimin korunması, haksız rekabetin önlenmesi, istihdamın artırılması ve cari açığın azaltılması olsa da uzmanlar ara malda bağımlılığa dikkat çekti ve uyardı: Kararın yerli üretime kayda değer katkısı olmayacak ve tüketiciye zam olarak yansıyacak.
İthalat rejimi kararında ve ithalatta ilave gümrük vergisi uygulanmasında değişiklik yapılmasına ilişkin kararlar geçtiğimiz gün Resmi Gazete’de yayınlandı.
Gözetim tebliği sayısı 284’ten 192’ye yükseltilirken otomotiv ve yedek parça, elektrik ve elektronik, soğutma sistemleri ve buzdolabı parçaları, LED aydınlatma ürünleri, kablo ve elektrik bağlantı ekipmanları, plastik ve kauçuk mamulleri, lityum akümülatörler, dış mekân lastikleri, el aletleri, makine ve sanayi ekipmanları, oyuncaklar, kâğıt ve kâğıt ürünleri, bakır tel ve bazı metal ürünlerine yüzde 30’a varan oranlarda ek gümrük vergisi getirildi.
Türkiye’nin ithalatının yüzde 73’e varan dev bir payla sanayi üretiminde kullanılan ara mallardan oluştuğu dikkate alındığında konu tartışmalı hale geliyor. Uzmanlar, önemli olanın bu koruma döneminde yerli üreticilerin kapasitesini ve niteliğini artırıp artıramadığı olduğunu vurguladı.
Dış Ticarete Yön Verenler Derneği (DIŞYÖNDER) Başkanı iktisatçı Dr. Hakan Çınar, “Düzenlemeler ile üreticiden ziyade üreticinin mevcut maliyet yapısını koruyoruz” dedi. Haziran ayında hammadde ithalatının yüzde 30 artarak 25.2 milyar dolara ulaştığına dikkat çeken Çınar, şunları ekledi:
“Yanlış koruma politikası, ithalatı pahalılaştırayım derken ihracatı pahalılaştırmaya sebebiyet verebilir. Biz ithalatı vergilendiriyoruz ama ithalatın neden yapıldığını tedavi edemiyoruz. Şartlı ve süreli koruma modeli oluşmak zorunda. Ayrıca ara mal - nihai ürün ayrımı daha keskin yapılmalı. Gümrük duvarları fabrikayı koruyabilir ama fabrika kurmaz. Türkiye ithalatı pahalılaştırarak değil, üretimi ucuzlatıp verimli hale getirerek sanayisini koruyabilir. Bu strateji olmazsa tüketici maliyetlerini yükseltmekten öteye geçemez.”
Ekonomist İris Cibre de “Çin’in toplam ithalatımızdaki payı yüzde 14’e ulaşmışken iç pazarı koruma ihtiyacını anlıyorum ama bu karar, üretimin yavaşladığı bir dönemde geldi. Üretimin güçlü desteklenmesi ve bu alanlarda yatırımların artarak ikameyi sağlaması gerekiyor fakat uygulanan ekonomi politikaları nedeniyle bu tip bir iştah olduğunu düşünmüyorum. Fiyatlara yansıyacak bir aksiyon” dedi.
Tüketici Hakları Derneği Başkanı Ergün Kılıç ise sonuçta pek çok üründe bedeli tüketicinin ödemesine ilişkin “Ekonomi ve sanayi politikalarının başarısı, üretimi desteklerken tüketicinin yaşam maliyetini artırmamasıyla ölçülür. Asıl hedef dışa bağımlılığı azaltmak, enflasyonu düşürmek, rekabeti güçlendirmek ve vatandaşın kaliteli ürüne uygun fiyatla ulaşmasını sağlamak olmalı” diye konuştu.
Konunun arka planı
Türkiye'de son dönemde alınan ithalat tedbirleri, özellikle ara mallara getirilen ek gümrük vergileriyle dikkat çekiyor. Ticaret Bakanlığı, bu adımlarla yerli üretimi desteklemeyi, haksız rekabeti engellemeyi ve cari açığı düşürmeyi hedeflerken, ekonomistler bu politikaların ara mal bağımlılığı ve tüketici fiyatları üzerindeki potansiyel etkilerine işaret ediyor. Türkiye ekonomisinin önemli bir kısmını oluşturan sanayi üretiminde kullanılan ara malların ithalatına getirilen bu ek vergiler, yerli üretimin kapasitesini ve verimliliğini artırmadan uygulandığında, maliyetlerin tüketiciye yansıyabileceği endişesini doğuruyor. Bu durum, uzun süredir devam eden dışa bağımlılık ve enflasyonist baskılar bağlamında daha da önem kazanıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
İthalata getirilen ek gümrük vergilerinin temel amacı nedir?
Ticaret Bakanlığı'na göre bu vergilerin temel amacı yerli üretimi korumak, haksız rekabeti önlemek, istihdamı artırmak ve cari açığı azaltmaktır. Ancak uzmanlar, bu tedbirlerin ara mal bağımlılığı ve tüketici fiyatları üzerindeki etkileri konusunda uyarıyor.
Bu ek gümrük vergileri hangi ürünleri kapsıyor?
Otomotiv ve yedek parça, elektrik-elektronik, soğutma sistemleri, LED aydınlatma, kablo, plastik mamuller, akümülatörler, dış lastikler, el aletleri, makine ekipmanları, oyuncaklar, kağıt ürünleri ve bazı metal ürünleri gibi geniş bir yelpazede yer alan ürünlere yüzde 30'a varan ek gümrük vergisi getirildi.
Uzmanlara göre bu politikanın olası olumsuz etkileri nelerdir?
Uzmanlar, Türkiye'nin ithalatının büyük kısmını oluşturan ara mallara getirilen bu vergilerin, yerli üretimin kapasitesini artırmadan uygulandığında ihracatı pahalılaştırabileceğini ve maliyetlerin nihayetinde tüketiciye zam olarak yansıyacağını belirtiyor. Ayrıca, üretimi ucuzlatmak yerine ithalatı pahalılaştırmanın kalıcı bir çözüm olmayacağı vurgulanıyor.
Tüketici hakları açısından bu durum ne anlama geliyor?
Tüketici Hakları Derneği'ne göre, ekonomi ve sanayi politikalarının başarısı, üretimi desteklerken vatandaşın yaşam maliyetini artırmamasıyla ölçülür. Bu tür politikaların, dışa bağımlılığı azaltma, enflasyonu düşürme ve kaliteli ürüne uygun fiyatla erişimi sağlama hedeflerini gözetmesi gerektiği ifade ediliyor.
Son dakikayı kaçırma!
Haberin tamamlayıcısı: Telegram kanalımızdan anlık bildirim, sosyal medyadan gün boyu özetler.
