Köy Enstitüleri

Köy Enstitülerinin kurulmasıyla, bakan buyruğuyla “öğretmen okulu”na dönüştürülmesi birkaç ay içinde gerçekleştirildi. Bu, Milli Eğitim’de bir yıkım yaratmıştır.

Çağdaşlığa ayak uydurmanın başlangıcı olan Köy Enstitüleri, eğitimde uygarlığa açılan bir bilgi atılımı olmuştur.

Bu gelişimin özünü kavramak için Kemal Kocabaş’ın yazdığı Köy Enstitüleri ’ndeki Ekrem İmamoğlu’nun yazısına göz atmak yeter.

“Köy Enstitülerinde mesleki eğitim vardı. Ziraat, demircilik, marangozluk, balıkçılık, dikişnakış gibi meslekler öğretilirdi. Her öğrenci yılda 25 klasik kitap okurdu. Her öğrenci mandolin, akordeon, keman ya da bağlama enstrünmanlarından birini çalmak zorundaydı.”

Köy Enstitüleri kitabının (2022) yazarı Kocabaş, “önsöz”de aydınlatıcı bilgiler veriyor:

“Köy Enstitüleri ‘bilimsel mitoloji’ ile kurulmuştur. Arkasında Mustafa Necati’nin döneminde kurulan Köy Muallim Mektepleri, eğitmen kursları ve Köy Öğretmen Okulları gibi uygulamalar var. Ayrıca 1940’lı yıllardaki acil gereksinimlerin etkisi de vardır.

O nedenle İsmail Hakkı Tonguç’un ‘canlandırılacak köy’ öngörüsüyle nüfusun yüzde 85’inin köyde yaşadığı, okuma yazma oranının çok düşük olduğu ve adeta ortaçağ yaşayan köylere uygarlığı, teknolojiyi ve Aydınlanma düşüncesini, eğitim ve sağlık hakkını köyün kendi çocuklarıyla taşımayı amaçlamıştır.”

Bu konu, neredeyse yaşamının erdemi sayan Kemal Kocabaş, yazdığı neredeyse yüzlerce kitapla konuyu güncel tutmayı başarmıştır. O, bu yönüyle yalnızca iyi bir bilim insanı, öğretmen değildir; yaşadığı çağı kendi emeğiyle de yaratmaya yönelmiştir.

Beş yüzü aşkın sayfasıyla Kocabaş’ın Köy Enstitüleri kitabı, eğitim tarihinin yansıtmak için yaratılmıştır. Başta okulda eğitim görenler olmak üzere, nice bilim insanının da çabası vardır bu çağdaş atılımda.

Şu anda masamda Köy Enstitülerinin en son açılanı olan Kemal Kocabaş’ın Dicle Aydınlığı (Besseray yayınları, 2026) var. Bu kitapta da Dicle Köy Enstitüsü’ndeki yeniliklere değiniliyor. Kitabın 100- 105 sayfalarında Adnan Binyazar’ın Köy Enstitüsüne girişiyle ilgili bilgiler yer alıyor.

Kocabaş soruyor: “Dicle Köy Enstitüsü’ne öğrenci olmak sürecini anlatır mısınız?”

Binyazar yanıtlıyor: “Aile parçalanmasından dolayı annem, beni kardeşimle birlikte İstanbul’daki babamın yanına gönderdi. Babam bir süre sonra ortadan kayboldu. Ben 8’indeydim, kardeşim 6’sında. Kardeşim Darülâceze’ye (Çaresizlerin Yuvası) alındı. Ben de bir aşçının çırağı oldum. Yıllar sonra Elazığ’ın Ağın ilçesine döndüğümde 14 yaşındaydım. 7 yaşındayken dayım bana kitap okumayı öğretmişti. Gitiğim günün sabahı beni ilkokula götürdü. O gün 3’üncü sınıf öğrencisi oldum. İki yıl sonra okulu bitirmiştim.

Bir gün, Ağınlı öğretmen Latif Bey ’in, Diyarbakır’ın Ergani ilçesindeki Dicle Köy Enstitüsü’ne götürmek üzere çocuk aradığını duydum. O gün otuz çocuktan biri de ben olmuştum.”

Olayı şöyle bağlıyor Kemal Kocabaş: “ Bir meydanında bizi arabaya doldurup Diyarbakır’ın Ergani ilçesinin güneyindeki tren istasyonununa yakın bir yere kurulan Dicle Köy Enstitüsü’ne götürdüklerini ifade ederek Dicle Köy Enstitüsü’ne gidiş sürecini de aktarır.”

2026 Dünya Kupası kadroları incelendiğinde, 26 kişilik ekipler içinde Afrika kökenli oyuncuların belirgin ağırlığı dikkat çekiyor.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi’nin CHP ile ilgili mutlak butlan kararı çıktığında gazetemizde gerek 2. sayfadaki “Olaylar ve Görüşler” sütununda gerekse “Olayların Ardındaki Gerçek” sütununda birçok yazı yayımlandı.

Tek bir kişiye bağlı ve bağımlı olan bir “Şahsım Devleti Rejimi” dünyadaki hiçbir “Devleti” yönetemez...

Bir vesile ile çeviri kitaplarımın listesini incelemem ve Marie Darrieussecq’ten çevirdiğim Dişi Domuz (Truismes) adlı kitabı kitaplıkta aramam gerekti.

Ankara’yı abluka altına aldılar.

Siyasetçilerin, siyaset için yapamayacağı bir şey var mı?

“Eşkıya dünyaya hükümdar olmaz” sözü, bu toprakların belleğinde yalnızca bir türkü değil, aynı zamanda adalet duygusunun ifadesidir.

Köy Enstitülerinin kurulmasıyla, bakan buyruğuyla “öğretmen okulu”na dönüştürülmesi birkaç ay içinde gerçekleştirildi.

Dostum, ağabeyim Güney Dal’ı ziyaret etmek için yola çıktığımızda Gelibolu’ya Yolculuk romanını yanıma almıştım.

Beşparmak Dağları eteğinde yer alan Bafa Gölü, Ege’nin en önemli göllerindendir. Gölün kıyısında Herakleia antik kenti ve Kapıkırı Köyü bulunur. Tarih, turizm ve doğa açısından da yöre büyük önem taşır.

Bir açık deniz platformundasınız.

“Sanat halk için mi, sanat için mi?” sorusu, yalnızca estetik bir tartışma değildir.

1915 senesinde Çanakkale Savaşları sırasında İstanbul’dan cepheye bir heyet gider.

Köy Enstitülerinin kurulmasıyla, bakan buyruğuyla “öğretmen okulu”na dönüştürülmesi birkaç ay içinde gerçekleştirildi.

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin, süt kuzusu dönemindeki öğrencileri özenle beslemek istediklerini okuyunca sütün insan yaşamındaki önemi konusunda bilgi edinmeye çalıştım.

Bir ülkenin kültürel yönden gelişiminin kaynağı eğitimdir. Atatürk de bir ülkenin çağdaşlaşmasını kültüre bağlar.

Eski politikacılardan biri, mutlak butlan deyip ortalarda bir ülke işgal etmişlerin sevinciyle dolaşmaya başlayınca seslisi sessizi siyasete uzaktan bulaşanlar bile herkes yürekten vurulmuşa döndü.

Atatürk bütün konuşmalarında, üstünden yüzyıllar da geçse belleğe kazınan unutulmaz sözler bırakmıştır.

Gençler, onlara özgür ortamlar yaratıldığında eğitime kendileri koşar.