Teknoloji 45 gün önce

Bilim insanları ilk 'İşlevsel Nükleer Saati' geliştirdi!

HK Yazan: Haber Kaydır Editörlüğü • Yayın: 22.06.2026 14:49 • Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika Orijinal Haber ›

Bilim insanları, zamanı atomun çekirdeğindeki enerji değişimlerini kullanarak ölçen ilk "işlevsel nükleer saatleri" geliştirdi.

Nature dergisinin haberine göre, biri Avrupa'da diğeri Çin'de olmak üzere iki bağımsız araştırma ekibi, zamanı atomun çekirdeğindeki enerji değişimlerini kullanarak ölçen iki farklı nükleer saat üretti.

Mevcut atom saatleri, atomların elektronlarının enerji seviyeleri arasındaki geçişleri temel alırken, yeni geliştirilen nükleer saatler atom çekirdeğinde bulunan proton ve nötronların enerji durumlarındaki değişimleri kullanıyor.

Reklam

Araştırmacılar, yaklaşık 20 yıldır üzerinde çalışılan teknolojinin teorik bir kavram olmaktan çıkarak işlevsel bir hassas zaman ölçüm aracına dönüştüğünü belirtti.

Nükleer saatlerin çalışmasında, toryum-229 adlı elementin çekirdeğindeki enerji seviyeleri arasındaki geçişlerden yararlanılıyor. Bilim insanları, bu geçişleri morötesi lazer ışığıyla tetikleyerek çekirdeğin doğal titreşim frekansını zaman ölçümünde kullanmayı başardı.

Araştırmalarda geliştirilen saatlerin, bir günlük çalışma süresinde yaklaşık 3 milyon yılda 1 saniyelik sapmaya denk gelen doğruluk düzeyine ulaştığı kaydedildi.

Haberde, bu sapmanın her 40 milyar yılda bir saniye kazanan veya kaybeden optik atom saatlerinin doğruluğunun hala altında olduğuna vurgu yapıldı.

Bilim insanları, atom çekirdeklerinin dış çevreden elektronlara göre daha az etkilenmesi nedeniyle nükleer saatlerin mevcut atom saatlerinden daha dayanıklı ve taşınabilir olabileceğini ifade etti.

Araştırmacılar ayrıca nükleer saatlerin gelecekte navigasyon ve iletişim sistemlerinde kullanılabileceğini, karanlık madde gibi evrenin temel bileşenlerinin araştırılmasında da yeni imkanlar sunabileceğini aktardı.

Konu Hakkında

Atom saatleri, zamanı atomların elektronlarının enerji seviyelerindeki değişimleri temel alarak ölçer ve günümüzdeki en hassas zaman ölçüm araçlarıdır. Ancak bilim insanları, atom çekirdeklerinin enerji değişimlerini kullanarak daha da hassas ve kararlı saatler geliştirmek için uzun süredir çalışmaktaydı. Bu teknoloji, özellikle dış etkenlere karşı daha dirençli olması beklenen atom çekirdeğinin kararlılığından faydalanmayı amaçlıyor. Toryum-229 gibi izotopların çekirdeklerindeki özel enerji geçişlerinin incelenmesiyle, teorik bir konsept olan nükleer saatler artık işlevsel prototipler haline gelerek hassas zaman ölçümünde yeni bir çağın kapısını aralamış bulunuyor.

Sıkça Sorulan Sorular

İşlevsel nükleer saat nedir? +

İşlevsel nükleer saat, zamanı atomların çekirdeklerindeki proton ve nötronların enerji seviyeleri arasındaki değişimleri kullanarak ölçen yeni bir hassas zaman ölçüm teknolojisidir. Mevcut atom saatlerinin aksine, atom çekirdeğinin kararlılığından yararlanır.

Nükleer saatler mevcut atom saatlerinden daha mı hassas? +

Geliştirilen nükleer saatlerin bir günlük çalışma süresinde yaklaşık 3 milyon yılda 1 saniye sapma payı olduğu belirtiliyor. Bu, her 40 milyar yılda bir saniye sapma gösteren optik atom saatlerinin hassasiyetinin henüz altında kalsa da, potansiyel olarak daha da geliştirilebilir.

Nükleer saatlerin potansiyel kullanım alanları nelerdir? +

Nükleer saatlerin, dış etkenlere daha dayanıklı ve taşınabilir olmaları bekleniyor. Bu özellikleri sayesinde gelecekte navigasyon ve iletişim sistemlerinde kullanılabileceği öngörülüyor. Ayrıca, karanlık madde gibi evrenin temel bileşenlerinin araştırılmasında da yeni olanaklar sunabilir.

Bu teknoloji ne kadar süredir geliştiriliyor? +

Bilim insanları, işlevsel nükleer saat teknolojisi üzerinde yaklaşık 20 yıldır teorik ve deneysel çalışmalar yürütmektedir. Bu uzun süreli çabalar sonucunda, teorik bir kavram olan nükleer saatler artık işlevsel prototipler seviyesine ulaşmıştır.

🔴