Şarm El Şeyh'in mavi dünyası

Kızıldeniz'in eşsiz dünyası, son yıllarda benim için yalnızca bir seyahat rotası değil, aynı zamanda peşine düştüğüm bir araştırma ve keşif alanına da dönüştü. Son dönemde üzerinde çalıştığım yeni sanat projesi kapsamında bu coğrafyayı farklı kıyılarından deneyimleme fırsatı buldum. Suudi Arabistan'ın batı kıyılarında başlayan araştırmam, geçtiğimiz günlerde beni Mısır'ın Sina Yarımadası'na getirdi. Aynı denizin iki farklı ülkeye uzanan kıyılarında dolaşırken mercan resiflerinin, su altı yaşamının ve kıyı ekosistemlerinin yalnızca doğal değil, kültürel bir bellek taşıdığını da yerinde öğrenme olanağım oldu.

Buradaki en büyük ayrıcalıklarından biri, sualtındaki yaşamı deneyimlemek için profesyonel bir dalgıç olmaya gerek olmaması. Kıyıdan az bir uzaklıkta bile rengârenk mercan oluşumlarını, tropikal balıkları ve farklı deniz canlılarını gözlemlemek mümkün. Şnorkelle yapılan kısa bir keşif bile bölgenin neden dünyanın en önemli dalış merkezlerinden biri olarak kabul edildiğini anlamaya yetiyor.

Elbette Kızıldeniz'in öyküsü yalnızca su altı yaşamı ile sınırlı değil. Bölgenin dikkat çeken doğal zenginliklerinden biri de mangrov ekosistemleri. Tuzlu su koşullarında yaşayabilen bu özel ağaç toplulukları, karbon depolama kapasiteleri ve kıyı ekosistemlerine sağladıkları katkılar nedeniyle iklim kriziyle mücadelede önemli rol oynuyor. Dünyanın en etkili doğal karbon yutakları arasında gösterilen mangrovlar, bölgedeki biyolojik çeşitliliğin korunmasına da katkı sağlıyor. Bölgeye gelen ziyaretçiler için mercan resifleri başlıca çekim noktası olmayı sürdürse de doğa meraklıları için bu alanlar da farklı bir keşif rotası sunuyor.

Şarm El Şeyh'i yalnızca biyoçeşitlilik açısından okumak da kent kültürü açısından eksik kalıyor. Kentin eski merkezi, dar sokakları, meydanları ve pazarlarıyla ziyaretçilerini farklı bir zamana davet ediyor. Akşam saatlerinde eski kent merkezinde dolaşmak zaman zaman bir film setinde yürüyormuş hissi yaratıyor. Bir bölgeden diğerine uzanan yollar ise çölün ve rüzgârın şekillendirdiği kaya oluşumları eşliğinde ilerliyor. Sina'nın sarı, kızıl ve kahverengi tonları gün boyunca değişiyor, gün doğumu da gün batımı da bu nedenle bambaşka bir atmosfer yaratıyor.

Afrika, Orta Doğu ve Akdeniz arasında bir geçiş noktası olmanın izlerini taşıyan kentte farklı kültürlerin etkilerini hâlâ hissetmek mümkün. Bu çeşitlilik gastronomiye de yansıyor. Deniz ürünlerinden yerel Mısır lezzetlerine, Akdeniz mutfağından uluslararası seçeneklere kadar uzanan geniş bir yelpaze ziyaretçilere farklı deneyimler sunuyor.

Bölgedeki konaklama seçenekleri arasında öne çıkan tesislerden Rixos Radamis, sahil şeridine yakın konumuyla Kızıldeniz'in biyolojik çeşitliliğini keşfetmek isteyenler için avantaj sağlıyor. Çocuklu aileler, çiftler ve tek başına seyahat edenler için farklı olanaklar sunan tesis, dünya mutfaklarından seçenekleriyle de dikkat çekiyor. Bölgenin mercan resiflerine ve doğa alanlarına erişim açısından elverişli bir noktada yer alan tesis, ziyaretçilerin bölgedeki doğal zenginlikleri keşfetmesini kolaylaştırıyor. Tesiste sunulan gondol deneyimi ise özellikle akşam saatlerinde farklı bir atmosfer yaratıyor. İlk bakışta Venedik'i çağrıştırsa da bana daha çok Nil Nehri kıyısında geçirdiğim geceleri hatırlattı. Suyun üzerinde yavaşça ilerlerken Mısır'ın geçmişiyle bugününü aynı anda hissettiren sakin ve şiirsel bir deneyim sunuyor.

Mısır'a kadar gitmişken yolculuğunu biraz daha uzatmak isteyenler için farklı rotalar da mümkün. Kahire'nin tarihi dokusu, Giza Piramitleri, Nil boyunca uzanan Luksor ve Karnak hattı veya Hurgada'nın kıyıları, Şarm El Şeyh ziyaretini daha kapsamlı bir deneyime dönüştürebilir. Unutmadan: Şarm El Şeyh dışında Mısır'ın diğer kentlerini ziyaret etmek isterseniz vize almanız gerekiyor.

Mısır benim için aynı zamanda kişisel bir öykü taşıyor. Aile kökenlerimin bir bölümünün uzandığı bu coğrafyayı çocukluğumdan bu yana farklı yaşlarda ziyaret ettim. Çocukken piramitlerin görkemi beni büyülerdi. Bugün ise müzeler ve taşıdıkları öyküler daha fazla ilgimi çekiyor. Luksor ve özellikle Karnak Tapınağı'nın ise bende her zaman ayrı bir yeri oldu. Devasa sütunları ve hiyerogliflerle kaplı duvarlarıyla Karnak, her ziyaretimde yeni bir ayrıntı gösteriyor. İstanbul'daki Theodosius Dikilitaşı'nın da Karnak'tan getirilmiş olması iki kent arasında beklenmedik bir bağ kuruyor. Belki de bu nedenle Karnak'ta dolaşırken İstanbul'u, Sultanahmet'ten geçerken de Mısır'ı hatırlıyorum.

Kızıldeniz olağanüstü bir biyolojik çeşitlilik alanı. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'na (UNDP) göre bölge, 1000'den fazla balık ve yaklaşık 350 mercan türüne ev sahipliği yapıyor. Bu türlerin yaklaşık yüzde 15'i ise yalnızca bu coğrafyada görülen endemik canlılardan oluşuyor. Dünyanın farklı noktalarında iklim değişikliği, kirlilik ve aşırı kullanım nedeniyle mercan resifleri ciddi tehdit altında bulunurken Kızıldeniz'in bazı bölümleri hâlâ dikkat çekici bir canlılık sergiliyor. Bu nedenle bölge, deniz biyologlarından dalış meraklılarına kadar geniş bir kesimin ilgisini çekiyor. Bu hassas ekosistemin korunması için ziyaretçilerin de dikkatli davranması gerekiyor. Mercanlara temas etmemek, deniz yaşamını rahatsız etmemek ve deniz dostu güneş koruyucu ürünleri tercih etmek alınabilecek basit ama etkili önlemler arasında yer alıyor.