Stonehenge'ten 5 km uzakta daha basit ve eski bir versiyonu bulundu

Arkeologlar, tarih öncesine dayanan Stonehenge'ten yaklaşık 5 km uzakta, ondan daha erken bir döneme ait ve çok daha basit bir versiyonunu keşfettiklerini duyurdu.

Bu yeni bulunan yapıdan tek izler, yerdeki iki çukurdan ibaret, ancak ekip bu çukurların, yılın en uzun ve en kısa günleri olan yaz ve kış gündönümlerinde Güneş ile hizalanan ahşap direkleri taşıdığını belirtiyor.

Stonehenge'te de gündönümlerinde Güneş ışığı taşlar ile hizalanıyor.

Yeni bulunan alan yaklaşık 5.000 yıl önceye tarihleniyor.

Bu, Stonehenge'ten 500 yıl daha eski olduğu anlamına geliyor.

Alanda çanak çömlek, çakmak taşı aletler ve hayvan kemikleri de bulundu; bu da tarih öncesi insanların burada bir araya geldiğini düşündürüyor.

Kazıyı yöneten Wessex Arkeoloji'den Phil Harding, bu yapının keşfinin uzun kariyerindeki en önemli anlardan biri olduğunu söylüyor.

"İki direk çukuru 5.000 yıl önceki insanlar hakkında çok daha fazla şey anlatıyor.

"Bu bana tüm topluluk hakkında bilgi veriyor, nasıl düşündüklerini, nasıl davrandıklarını, göklere nasıl saygı gösterdiklerini anlatıyor."

Yaz gündönümünde gün doğumunda Stonehenge'teki dev taşlardan çemberin ortasında durursanız, Güneş'in çemberin kuzeydoğusundaki taşın üzerinden yükseldiğini görürsünüz.

Kış gündönümünde ise çemberin merkezinde durduğunuzda, Güneş'in alanın güneybatısındaki taş üzerinden battığını görürsünüz.

Bulford köyünde keşfedilen yeni yapı, yalnızca iki ahşap direkten oluşan çok daha basit bir inşaydı ve bu direkler zamanla çürüyerek yok olmuştu.

Direkler birbirinden 120 metre uzaklıkta konumlandırılmıştı ve 2 metre ila 4 metre arasında bir yüksekliğe sahip oldukları tahmin ediliyor.

Harding bu ilginç çukurları ortaya çıkardığında, birkaç mil ötede bulunan Stonehenge gibi Güneş ile hizalanmış göründüklerini fark etti.

"Kurşunkalemimi ve cetvelimi aldım, onları birleştirdim; yaz gündönümünde gün doğumunun genel yönüne işaret ettiklerini fark ettim" diyor.

Alana ait çeşitli eserler bulundu. Bunlar arasında bu yuvarlak çakmak taşı bıçak da yer alıyor.

Bu tür oyma kemiklerin tarihlenmesi, alanın 5.000 yıllık olduğunu gösteriyor

Bulford'da bulunan ince çanak çömlek, insanların burada ziyafetler için toplandığını düşündürüyor.

Bulford'daki daha erken döneme ait yapının izleri, yaklaşık on yıl önce yeni askeri konutlar için arazi temizlenirken bulundu.

Ancak bu hizalanmaya dair ayrıntılı analiz ancak şimdi yapıldı ve bu analiz gökyüzünün geçmişteki konumunun yeniden hesaplanmasını içeriyordu.

Bournemouth Üniversitesi ve Skyscape Academy'den arkeoastronom Dr Fabio Silva, "Gökyüzü - Güneş, Ay, gezegenler ve yıldızların konumları yüzyıllar boyunca çok yavaş değişir" dedi ve ekledi:

"Bunu yaşamlarımız boyunca gerçekten fark etmeyiz.

"Bu nedenle temelde gökyüzünü yeniden inşa etmemiz gerekiyor; tam olarak 5.000 yıl önce nasıl göründüğünü, Güneş'in nereden doğduğunu ve o yerlerde hangi saatte doğduğunu.

"Direklerin genişliğini hesaba katarsanız… Hizalanma tamamen, tamamen doğru. Yaz gündönümünde gün doğumuna ve kış gündönümünde gün batımına hassas biçimde hizalanmış."

Kazı sırasında bulunan tek şey direkleri taşıyan bu çukurlar değildi; bunların çevresinde Bulford köyünün tarih öncesi sakinlerine ait eserler içeren onlarca başka çukur da bulunuyordu.

Bu nesneler alanın yaşının belirlenmesine yardımcı oldu.

Ekip, zaman içinde özel bir karbon türünün nasıl değiştiğini inceleyen radyokarbon tarihleme yöntemini kullanarak yapının 5.000 yıllık olduğunu tespit etti.

Bulunan eserler arasında kazı için kullanılmış bir boynuzun yanı sıra oyma hayvan kemikleri ve ince süslemeli çanak çömlek parçaları yer alıyordu.

Çakmak taşından yapılmış aletler de ortaya çıkarıldı; bunlar arasında disk şeklinde yuvarlatılmış nadir bir Neolitik bıçak da bulunuyordu.

Harding, "Bence en dikkat çekici bulgumuzdu" dedi:

"Onu bu kadar özel kılan şey işçiliği. Bu, gerçek bir ustalığın ürünü."

Bıçağın dik bir şekilde bulunduğunu, sanki dikkatlice yerleştirilmiş gibi olduğunu söyleyen Harding, bunun sembolik bir anlamı olabileceğini düşünüyor.

Bulford'daki yeni bulunan alan Stonehenge'teki faaliyetlerin en erken evresiyle aynı döneme tarihleniyor.

Bu dönem, taşlar oraya yerleştirilmeden yarım binyıl önce, burada ilk toprak işlerinin yapıldığı zamana denk geliyor.

English Heritage tarih küratörü Dr. Jennifer Wexler, "Bulford keşfi aslında Stonehenge'in ilk aşamalarını inşa eden insanların burada yaşamış olabileceğini ya da en azından Stonehenge'teki inşaat çalışmaları için mevsimsel olarak burada toplandıklarını düşündürüyor" dedi.

Peki tarih öncesi insanlar neden Güneş'e bu kadar ilgi duyuyordu?

Wexler, "Stonehenge'i inşa eden insanlar ve Bulford'dakiler erken çiftçilerdi ve geçim kaynakları gerçekten mevsimler ve Güneş'in işlevine bağlıydı" diye açıklıyor.

Günümüzde yaz gündönümünde binlerce insan Stonehenge'te gün doğumunu izlemek için toplanıyor.

Ancak Wexler, 5.000 yıl önce antik topluluklar için kış gündönümünün daha büyük önem taşıdığını söylüyor.

"Kış özellikle önemli olabilir; çünkü yılın ışığın adeta söndüğü bir zamanı. Belki de onun geri dönüşünü sağlamak için bir şeyler yapmanız gereken bir dönemdi. Sonrasında ise baharın gelişi gelir ve ürünleriniz ve hayvanlarınızın gelişmesini umarsınız."

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada .