‘Kıvılcımlar artık çok hızlı büyük yangınlara dönüşüyor’

Orman-insan etkileşimi arttı, iklim değişiyor... Yıl içinde çok yağış oldu diye seviniyoruz ama bu da bir risk faktörü. Ormandaki otlar daha hızlı büyüyor ve yazın kuruyunca da çıra gibi tutuşmaları tek bir kıvılcıma bakıyor. Yüzde 90 oranında insan kaynaklı ihmaller saymakla bitmiyor. Bunları İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Orman Fakültesi Toprak İlmi ve Ekoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Doğanay Tolunay’la konuştuk. Orman Genel Müdürlüğü’ne de yaptıkları hazırlıkları sorduk.

‘Söndürme odaklı politikalar işe yaramıyor’

◊Dünyada ve Türkiye’de son 5-10 yılda orman içinde yaşayan insan sayısı arttı. Yangınların yüzde 90’ını insanların çıkardığı düşünülürse orman içine ne kadar çok kişi girerse yangın sayısı da o kadar artıyor. İklim de değişiyor. Bu tek başına yangınların çıkmasına yol açmıyor ama insanların başlattığı yangınların kısa sürede, çok daha hızlı yayılmasına neden oluyor. Biz de yangın çıktıktan sonra o yangına hızlı müdahale etmenin yollarını arıyoruz. Oysa söndürme odaklı politikaların artık işe yaramadığı görülüyor. Çünkü ormandaki yanıcı maddeler; dökülen yapraklar, kurumuş otlar, hatta canlı ağaçlar aşırı sıcakta çok hızlı tutuşuyor. Kıvılcımlar hızla büyük yangınlara dönüşüyor.

◊Ormanlarda kıvılcımın çıkmasını engellemek için insanların farkındalığını artırmak ve orman içinde denetim yapmak gerekiyor. Yol kenarlarındaki ve yerleşimlerin çevresindeki kuru otlar temizlenmeli. Bu sene yağışlı gitti ama bu, otların hızlı büyümesine neden oldu. Yazın sıcaklıklar geldiğinde otlar kurur ve ormanda patlamaya hazır bir barut olur.

◊Uzun vadede alınabilecek önlemlerden biri ormanların yaşlandırılması. Yaşlı ormanlarda ağaçların boyu uzundur, yangınlar ağaçların tepesine kolay kolay çıkamaz. 10-15 santim çapındaki genç ağaçlar, 30-40 santim çapındaki yaşlı ağaçlara göre kolay tutuşur. Dolayısıyla insanların olduğu yerlerdeki ağaçların seyreltilmesi, yol kenarlarındaki ağaçların budanması sağlanabilir.

◊Artık orman yangınları kent yangınlarına dönüşüyor. Geçen sene Çanakkale’de orman içindeki siteler zarar gördü. Yine geçen yıl Seferihisar ve Çeşme’deki yangınlarda binlerce insan araçlarına atlayıp kaçmaya çalıştı. Bu yüzden evlere imar izni verilirken ormanla bina arasına belli bir mesafe bırakılmalı. Binaların çatısı ve dış cephesi yangına dayanıklı malzemeden olmalı. Kentteki insanların nasıl tahliye edileceğinin planlanması lazım.

◊Orman yangını açısından riski bölgelerimizin Ege ve Akdeniz olduğunu söylerdik. Ama geçen seneki kuraklıkta Batı Karadeniz’de çok büyük yangınlar yaşandı. Bu yüzden artık Türkiye’nin her yerinde yangın çıkacakmış gibi hazırlık yapmalıyız.

‘4 bin 796 yangın havuzu ve göleti inşa edildi’

Orman yangınlarıyla mücadele konusunda Orman Genel Müdürlüğü’nden aldığımız bilgiler şöyle:

◊Geçen yıl 3 bin 224 orman yangını çıktı ve bu yangınlarda 81 bin 473 hektar orman alanı zarar gördü.

◊Ormanlık alanlarda meydana gelen yangınların tamamı su kaynaklarına yakın bölgelerde gerçekleşmiyor. Bu durum hava ve kara araçlarının su teminini bazı yerlerde zorlaştırıyor, yangınla mücadelede gecikmelere neden oluyor. Bu yüzden ülkemizin dört bir yanındaki yangına hassas bölgelerde bugüne kadar 4 bin 796 yangın havuzu ve göleti inşa edildi. Helikopterler bu su kaynaklarından hızlıca su alarak daha fazla sorti yapabiliyor. Arazözler de bu kaynakları kullanıyor.

◊Bu yıl orman yangınlarına müdahale kapsamında 119 helikopter, 28 uçak ve 14 İHA olmak üzere toplam 161 hava aracı hazır hale getirildi. Geçen sene 146 hava aracımız vardı. Yine 1.953 arazöz, su ikmal aracı ve su tankeri, 2 bin 766 ilk müdahale aracı, 878 araç ve makinemiz (dozer, greyder, ekskavatör ve treyler) var.

◊Ülkemizdeki orman yangınlarının yüzde 90’ından fazlası insan kaynaklı. Bu nedenle yangın döneminde ormanlık alanlara giriş yasağı getiriliyor. Halihazırda yasaklanan illerimiz olmakla beraber il sayısı artabilir.

◊Vatandaşlarımızın rekreasyon alanları dışında ateşli piknik yapmamalarını, sigara izmaritlerini yol kenarlarına atmamalarını, çöplerini ormanlarda bırakmamalarını, anız yakmamalarını, açık alanlarda yanıcı malzeme tutmamalarını, gördükleri herhangi bir dumanı veya ateşi 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bildirmelerini bekliyoruz.