CHP'li isim, Bakan Kacır'a BYD'yi sordu: 'Teşvikler geri alınacak mı?'

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) İstanbul Milletvekili Sibel Yanıkömeroğlu , Çinli otomotiv şirketi BYD'nin Manisa'da kurmayı planladığı fabrikanın askıya alındığı yönündeki açıklamaların ardından Sanayi ve teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'ın yanıtlaması istemiyle TBMM’ye soru önergesi verdi.

Yanıkömeroğlu, Temmuz 2024’te kamuoyuna duyurulan ve yaklaşık 1 milyar dolar değerinde, yıllık 150 bin araç üretim kapasiteli tesis yatırımına ilişkin anlaşmaya rağmen Manisa’da herhangi bir altyapı ya da inşaat faaliyetinin başlamadığını belirtti.

Yanıkömeroğlu, BYD’ye yatırım taahhütleri yerine getirilmeden önce gümrük vergisi muafiyeti gibi çeşitli teşvikler sağlandığının basına yansıdığını ifade etti.

Daha önce aynı konuda verdiği soru önergesine Bakanlığın Kasım 2025’te yanıt verdiğini hatırlatan Yanıkömeroğlu, bu yanıtta yatırımın stratejik önemine vurgu yapıldığını, ancak olası yaptırımlar ve sağlanan teşviklerin boyutuna ilişkin soruların yanıtsız bırakıldığını bildirdi.

Önergede, Haziran 2026’da BYD Başkan Yardımcısı Stella Li'nin Türkiye’deki üretim tesisi kurulum sürecinin tamamen durdurulduğunu ve şirketin önceliğinin Macaristan olduğunu açıkladığını kaydeden Yanıkömeroğlu, bunun yatırım sürecinin başarısızlıkla sonuçlandığını ve yerli otomotiv sektöründe haksız rekabet yarattığını savundu.

Yanıkömeroğlu, Bakan Kacır’a şu soruları yöneltti:

"Kasım 2025 tarihli cevabınızda 'proje takvimi, firmanın sorumlulukları ve taahhütleri tanımlanarak devlet desteklerinden yararlandırılmaktadır' ifadesi yer almaktadır. BYD firması, Haziran 2026 itibarıyla Türkiye yatırımını askıya aldığını ve somut bir takviminin olmadığını ilan ettiğine göre, sözleşmede tanımlanan 'proje takvimi' ve 'firma taahhütleri' ihlal edilmiş midir?

BYD’nin yatırımdan vazgeçerek önceliğini Macaristan ve Avrupa'daki diğer atıl fabrikalara kaydırmasının Bakanlığınız tarafından tespit edilen somut gerekçeleri nelerdir? Çin menşeli araçlara yönelik ek mali yükümlülüklerden muaf tutularak pazarda ayrıcalık kazanan bu firmanın Türkiye'yi sadece bir basamak olarak kullanmasını engelleyecek hukuki bir tedbir alınmış mıdır?

Temmuz 2024'ten yatırımın askıya alındığı Haziran 2026 tarihine kadar geçen yaklaşık 2 yıllık sürede; BYD firmasının Türkiye pazarında gümrük vergisi muafiyeti, ÖTV avantajı veya diğer yatırım teşvikleri sayesinde elde ettiği toplam maddi menfaat (Türkiye Cumhuriyeti'nin almaktan vazgeçtiği vergi miktarı) ne kadardır?

BYD’nin taahhütlerini yerine getirmeyerek yatırımdan vazgeçmesi sebebiyle, bugüne kadar yaptığı araç satışlarından sağladığı haksız vergi avantajları ve muafiyetler, gecikme faiziyle birlikte firmadan geriye dönük olarak tahsil edilecek midir?"