Gıda atığıyla hava temizlemek mümkün

Güncelleme Tarihi: Haziran 11, 2026 17:12

ETH Zürih araştırmacıları, peynir altı suyu ve tofu üretimi atıklarından elde edilen protein boncuklarıyla havadaki karbondioksiti yakalayabilen yeni bir yöntem geliştirdi. Laboratuvar testlerinde 1 gram malzeme, 97 miligram karbondioksit tutabildi.

Küresel ısınmayı 1,5 derece sınırında tutmak için yalnızca emisyonları azaltmak yeterli görülmüyor. Bilim insanları, atmosferde birikmiş karbondioksitin de büyük ölçekte yakalanması gerektiğini belirtiyor.

Bu nedenle “doğrudan hava yakalama” teknolojileri önem kazanıyor. Ancak mevcut sistemler yüksek enerji ihtiyacı ve maliyet nedeniyle hâlâ sınırlı ölçekte kullanılabiliyor.

ETH Zürih ekibi, yeni çalışmada peynir altı suyu ve tofu üretiminden çıkan protein açısından zengin atıkları değerlendirdi.

Araştırmacılar bu atıklardan proteinleri ayırarak amiloid fibril adı verilen uzun, ipliksi yapılara dönüştürdü. Daha sonra bu yapıları potasyum hidroksit ile yükleyip gözenekli boncuklar haline getirdi.

Yarım santimetre ile 1 santimetre arasında değişen bu boncuklar, havadaki karbondioksiti sünger gibi emebiliyor.

Boncuklar havayla temas ettiğinde, içlerindeki potasyum hidroksit karbondioksitle reaksiyona giriyor. Böylece CO2 havadan ayrılmış oluyor.

Laboratuvar testlerinde 1 gram malzemenin 97 miligram karbondioksit yakalayabildiği açıklandı. Araştırmacılara göre bu oran, geleneksel doğrudan hava yakalama yöntemlerinden yüzde 10 ila yüzde 50 daha yüksek olabilir.

Mevcut karbon yakalama sistemlerinde karbondioksiti tutucu malzemeden ayırmak için çoğu zaman ısı ve vakum gerekiyor. Bu da enerji tüketimini artırıyor.

Yeni yöntemde ise karbondioksiti ayırmak için boncuklara yaklaşık 10 dakika boyunca oda sıcaklığında hafif asit ve baz püskürtülüyor.

Araştırmacılar, asit, baz ve protein boncuklarının tekrar kullanılabildiğini belirtiyor. Laboratuvar testlerinde 30 döngü sonunda belirgin verim kaybı görülmedi.

Yöntem şimdilik kontrollü laboratuvar koşullarında test edildi. Çalışmada birkaç gram protein boncuğu kullanılarak yaklaşık 50 gram karbondioksit yakalanıp ayrıldı.

Bu nedenle teknolojinin sanayi ölçeğinde aynı verimle çalışıp çalışmayacağı henüz bilinmiyor.

Araştırmacılar, sistemin daha az enerji gerektirmesi ve yaygın gıda atıklarını kullanması sayesinde gelecekte daha ucuz ve sürdürülebilir bir karbon yakalama alternatifi olabileceğini düşünüyor.