Kamuoyu CHP'deki son gelişmelere ve 'yeni parti' seçeneğine nasıl bakıyor?

Kaynak, Getty Images/@kilicdarogluk

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın

Türkiye üç haftadır ana muhalefet partisi CHP'de yaşananları konuşuyor.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21 Mayıs'ta aldığı mutlak butlan kararıyla, Genel Başkan Özgür Özel ve yönetiminin görevine son verdi, eski genel başkan Kemal Kılıçdaroğlu ve ekibi göreve iade edildi.

Yüksek seçim Kurulu (YSK) da karara karşı yapılan itirazı reddetti, siyasi partilerin kongre uyuşmazlıklarının özel hukuk kapsamında olduğunu kaydetti.

Süreç Yargıtay aşamasında olsa da mahkeme kararı doğrultusunda ve Ankara Valiliği'nin talimatıyla emniyet güçleri eşliğinde boşaltılan CHP Genel Merkezi'nde artık Kılıçdaroğlu ve ekibi var.

Bu durumu "yargı eliyle yapılmış bir siyasi darbe" olarak nitelendiren Özel, 9 Haziran'da CHP Meclis Grup Toplantısı'na "Genel Başkan" anonsuyla çıktı ve mücadeleyi meclis çatısı altında sürdüreceğini ilan etti.

Özel, "26 Temmuz'u geçirmeden kurultay yapılmalıdır. Seçime girilmesi tehlikeye girmektedir" dedi.

Kılıçdaroğlu yine 9 Haziran'da CHP Genel Merkezi'nde yaptığı konuşmada "Kirli olanların tamamının işine son vereceğiz, kirlilikten arınacağız" diye konuştu, herhangi bir tarih vermeden "Önünüze ahlaklı ve erdemli bir kurultay getireceğime söz veriyorum" ifadelerini kullandı.

BBC Türkçe 'ye konuşan araştırma şirketi temsilcileri ise CHP'yle ilgili mutlak butlan kararının parti seçmeninde büyük oranda rahatsızlık yarattığını söylüyor.

Peki CHP seçmeni Özel'i mi, Kılıçdaroğlu'nu mu haklı görüyor?

Özel ve arkadaşları yeni bir parti kurarsa bu partinin oy potansiyeli ne olabilir?

Türkiye'de CHP merkezli son siyasi gelişmeler seçmen tercihlerini nasıl etkileyebilir?

Kamuoyu araştırma ve danışmanlık şirketi KONDA'nın Mayıs ayında 67 ilde 1514 kişiyle gerçekleştirdiği araştırma, kamuoyunun önemli bölümünün mutlak butlan kararına mesafeli yaklaştığına işaret ediyor.

Araştırmaya göre katılımcıların yüzde 52'si mutlak butlan kararını yanlış, yüzde 11'i doğru bulduğunu söyledi. Yüzde 37'lik kesim ise "Ne doğru, ne yanlış" yanıtını verdi.

BBC Türkçe 'ye konuşan KONDA Genel Müdürü Aydın Erdem'e göre "Ne doğru, ne yanlış" diyenlerin yüksek oranı özellikle AKP ve MHP seçmenlerinde görülüyor.

Özellikle kararsız ve çekimser seçmen oranının dikkat çekici olduğunu belirten Erdem, bu durumun daha önceki siyasi krizlerde de görüldüğünü söylüyor:

"Ekrem İmamoğlu'nun tutuklanması, 17-25 Aralık süreci ve Sedat Peker videolarında da benzer bir tablo ortaya çıkmıştı."

Erdem, iktidar seçmeninin ilk aşamada çekimser kaldığını ancak zaman içinde iktidarın tezlerine daha fazla destek verme eğilimi gösterdiğini belirtiyor.

Araştırmaya göre CHP seçmeninin mutlak butlan kararına karşı tutumu ise çok daha net.

CHP seçmeni olduğunu belirten katılımcıların yüzde 80'i mutlak butlan kararını yanlış bulurken, yüzde 8'i doğru bulduğunu, yüzde 12'si ise görüş belirtmediğini ifade etti.

CHP seçmenlerinin yüzde 53'ü partinin hızla yeni bir kurultaya gitmesi gerektiğini savundu, yalnızca yüzde 5'i Kemal Kılıçdaroğlu'nun yeniden genel başkan olması gerektiğini söyledi.

Erdem, bu oranın zaman içinde bir miktar artabileceğini ancak Kılıçdaroğlu'nun CHP tabanında geniş destek bulmasının şu aşamada zor göründüğünü belirtiyor:

"Kılıçdaroğlu'nun parti içindeki siyasi ağırlığı devam ettikçe farklı aktörlerle pazarlık yapma ve desteğini artırma imkânı olacaktır.

"Ancak bunun meşruiyet sağlayacak seviyeye ulaşıp ulaşmayacağını şimdiden söylemek mümkün değil."

KONDA'nın verilerine göre AKP seçmenlerinin yüzde 40'ı, MHP seçmenlerinin ise yüzde 31'i Kılıçdaroğlu'nun CHP genel başkanlığı görevine dönmesini destekliyor.

Erdem, bunun CHP'nin güçlenmesini istemekten ziyade, Kılıçdaroğlu'nun rakip siyasi blok açısından daha avantajlı görüldüğü düşüncesinden kaynaklandığı görüşünde.

KONDA Genel Müdürü Aydın Erdem ayrıca araştırma sonuçlarının kesin hükümler vermek için erken olduğuna dikkat çekiyor.

Aydın Erdem'e göre mevcut araştırma, toplumdaki ilk tepkileri ve eğilimleri ortaya koyan bir başlangıç fotoğrafı niteliğinde.

Erdem, yine de araştırmadaki en çarpıcı bulgunun kayyum tartışmalarına ilişkin veriler olduğu kanısında:

"Daha önce yapılan başka bir ankette, DEM Parti seçmenleri, CHP'ye kayyum atanması ihtimaline, CHP seçmenlerinden daha yüksek oranda itiraz etmişti. Türkiye'de demokrasi anlayışının önemli bir kısmı hâlâ 'bana kadar demokrasi' yaklaşımıyla şekilleniyor."

Kamuoyu araştırma ve veri analitiği platformu Gündemar da 24-27 Mayıs tarihlerinde 60 ilde 2 bin 275 kişiyle Türkiye Gündemi Araştırması düzenlendi.

Araştırmaya göre, Kılıçdaroğlu'nun CHP Genel Başkanı kalması durumunda seçmenlerinin yarısı protesto oyu kullanabilir.

Ayrıca katılımcılara, CHP'nin başında Kemal Kılıçdaroğlu'nun kaldığı ve Özgür Özel, Ekrem İmamoğlu ve Mansur Yavaş'ın yeni bir parti kurması halinde ne yapacakları soruldu.

Katılımcıların oylarına göre, kararsızlar dağıldıktan sonra, kurulacak yeni partinin yüzde 35,65 ile birinci parti olduğu görüldü.

BBC Türkçe 'ye konuşan Gündemar Araştırma Genel Müdürü Tamer Bolat, bu tablonun yalnızca CHP seçmeninin tercihini değil, farklı seçmen gruplarından gelen potansiyel desteği de gösterdiğini söylüyor:

"CHP tabanı aslında partinin CHP olarak devam etmesini istiyor. Ancak mevcut koşullarda değişimin mümkün olmayacağını düşünürse, mücadeleyi yeni bir siyasi yapı içinde sürdürme eğilimi ortaya çıkıyor."

Araştırmaya göre, 2023 seçimlerinde CHP'ye oy verdiğini söyleyen seçmenlerin yaklaşık yüzde 72'si yeni kurulacak partiye oy vereceğini, yüzde 12'si ise CHP'de kalacağını söyledi.

Gündemar'ın araştırmasında katılımcılara CHP'deki tartışmaların nasıl çözülebileceği de soruldu.

Katılımcıların yüzde 45'i "CHP en kısa sürede yeni bir kurultaya gitmelidir" görüşünü dile getirdi.

Yüzde 29'u "Özgür Özel siyasi meşruiyeti olan genel başkan olarak devam etmelidir" derken, yüzde 21'i Kemal Kılıçdaroğlu'nun hukuken göreve dönmesini destekledi.

CHP seçmenine bakıldığında ise yüzde 49 yeni kurultay isterken, yüzde 45 Özgür Özel'in görevine devam etmesi gerektiğini söyledi.

Kılıçdaroğlu'nun göreve dönmesini destekleyen CHP seçmenlerinin oranı ise yüzde 4'te kaldı.

Bolat, araştırmanın en çarpıcı bulgularından birinin Kemal Kılıçdaroğlu'na ilişkin duygusal tepki ölçümleri olduğunu söylüyor.

Araştırmada katılımcılara çeşitli siyasi isimler için "güven ve umut" ile "tedirginlik ve endişe" arasında hangi duyguya daha yakın oldukları soruldu.

Bolat; Recep Tayyip Erdoğan, Ekrem İmamoğlu, Mansur Yavaş ve Özgür Özel için seçmen kümelerinin büyük ölçüde kendi siyasi pozisyonlarına göre kutuplaştığını, ancak Kılıçdaroğlu söz konusu olduğunda farklı bir tablo ortaya çıktığını belirtiyor.

Bolat, "Kemal Kılıçdaroğlu için neredeyse tüm seçmen kırılımlarında yüzde 80'lere varan oranlarda tedirginlik ve endişe hissedildiğini görüyoruz" diyor.

Gündemar'ın araştırmasında cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turuna ilişkin çeşitli senaryolar da test edildi.

Kararsızlar dağıtıldıktan sonra Ekrem İmamoğlu'nun Recep Tayyip Erdoğan karşısında yüzde 56'ya yüzde 44; Mansur Yavaş'ın yüzde 59'a yüzde 41; Özgür Özel'in ise yüzde 53'e yüzde 47 oranında destek aldığı görüldü.

Kılıçdaroğlu ile Erdoğan'ın karşı karşıya geldiği senaryoda ise protesto oyları ile kararsız seçmenlerin toplamı yaklaşık yüzde 50'ye ulaştı.

Bolat, bu durumun seçmen nezdinde güçlü bir tepkiyi yansıttığını belirterek, "Burada ciddi bir olumsuzluk görüyoruz. Kılıçdaroğlu-Erdoğan senaryosundaki %50'lik boşta duran bir kitlenin varlığı, başlı başına dikkat çekici bir tablo ortaya koyuyor" diyor.

Araştırma, danışmanlık ve eğitim şirketi GENAR'ın başkanı İhsan Aktaş, CHP'nin "öz kitlesinin" büyük ölçüde Özgür Özel'in yanında konumlanacağını öngörüyor.

İhsan Aktaş, "CHP'nin yüzde 24'lük öz kitlesinin yüzde 75-80'inin Özgür Özel tarafında yer alacağını düşünüyorum" diyor.

Aktaş'a göre, CHP'nin son yerel seçimlerin ardından oy oranındaki yükselişte yalnızca geleneksel tabanı değil, farklı siyasi tercihlere