Çin'de savaşın gölgesinde enflasyon şoku: Üretici fiyatlarında 3 yıllık rekor

Çin'de, ABD ve İsrail ile İran arasındaki savaşın küresel enerji ve ham madde fiyatlarında neden olduğu yükselişin etkisiyle üretici fiyatlarındaki artış eğilimi mayıs ayında da devam etti.

Çin Ulusal İstatistik Bürosu'nun (UİB) yayımladığı verilere göre, Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) mayısta yıllık bazda yüzde 3,9 yükseldi.

Batı Asya'da yaşanan savaşın küresel enerji ve ham madde fiyatları üzerindeki etkisi, mayıs ayında üretici fiyatlarında önceki aylara göre daha belirgin hissedildi.

İmalat ürünlerinin fabrika çıkış fiyatları esas alınarak hesaplanan ÜFE, bu yıl ocakta yüzde 1,4 ve şubatta yüzde 0,9 gerilemişti. Savaşın ilk etkilerinin görülmeye başlandığı mart ayında yüzde 0,5 artan endeks, nisanda ise yüzde 2,8 yükselmişti.

ÜFE'de 2022'nin son çeyreğinde başlayan düşüş eğilimi yaklaşık üç yıl boyunca devam etmişti. Endeks, 2023 yılında yüzde 3, 2024 yılında yüzde 2,2 ve 2025 yılında yüzde 2,6 gerilemişti.

Enflasyonun temel göstergelerinden biri olarak kabul edilen Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) de mayıs ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,2 arttı.

Enerji fiyatlarındaki yükselişin, son üç yıldır durgun seyreden tüketici fiyatlarına da sınırlı ölçüde yansıdığı gözlendi.

TÜFE, ocakta yüzde 0,2 arttıktan sonra şubatta yüzde <1,3 yükselerek son üç yılın en yüksek seviyesine ulaşmıştı. Endeks mart ayında yüzde 1, nisanda ise yüzde 1,2 artış kaydetmişti.

Çin'de tüketici fiyatları 2023 yılından itibaren durgun bir görünüm sergiliyordu. Ülkede enflasyon 2023 ve 2024 yıllarında yalnızca yüzde 0,2 artarken, 2025 yılında sabit kalmıştı.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ile İran'ın misillemeleri sonrasında Basra Körfezi'nde yükselen gerilim, küresel mal ve enerji ticaretinin kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğini önemli ölçüde etkilemişti.

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Katar, Irak ve İran'ı dünya pazarlarına bağlayan Hürmüz Boğazı; dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'ine, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sine ve gübre ticaretinin yüzde 30'a yakınına ev sahipliği yapan ana güzergâh konumunda bulunuyor.

Çin'in ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45'i ile LNG'nin yüzde 30'u Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı üzerinden ülkeye ulaşıyor. Boğazdaki tanker trafiğinde yaşanan kesintilerin küresel petrol arzını olumsuz etkilediği ve petrol fiyatlarında yükselişe neden olduğu değerlendiriliyor.