Dünyada ilk nükleer mezarlık! 100 bin yıl dayanacak güçte

Finlandiya, kullanılmış nükleer yakıtların kalıcı olarak depolanacağı dünyanın ilk yer altı nükleer atık tesisini devreye almaya hazırlanıyor.

AFP'de yer alan habere göre, yaklaşık 1,9 milyar yıllık kaya tabakasının içine inşa edilen Onkalo tesisi, tamamlanma aşamasına geldi.

Uzmanlar, yapının en az 100 bin yıl boyunca güvenli kalacak şekilde tasarlandığını belirtti.

FİNLANDİYA TARİHE GEÇMEYE HAZIRLANIYOR

Finlandiya'nın Eurajoki bölgesinde bulunan ve Fince'de "mağara" anlamına gelen Onkalo, yüksek seviyeli radyoaktif atıkların kalıcı olarak depolanmasına yönelik dünyadaki ilk uygulamalı çözüm olma özelliğini taşıyor.

Finlandiya Radyasyon ve Nükleer Güvenlik Kurumu'nun (STUK) haziran ayı içinde nihai değerlendirmesini tamamlaması ve ardından işletme lisansını vermesi bekleniyor. Tesisi işleten nükleer enerji şirketi TVO'nun Üst Yöneticisi Philippe Bordarier, gerekli izinlerin alınmasının ardından operasyonların yıl sonuna kadar ya da 2027'nin ilk aylarında başlayabileceğini açıkladı.

Yaklaşık 6 bin 500 ton uranyum depolama kapasitesine sahip tesis, Finlandiya'da faaliyet gösteren beş nükleer reaktörden çıkan tüm kullanılmış yakıtları kabul edecek.

Nükleer santrallerde kullanılan yakıtlar, kullanım ömürlerini tamamladıktan sonra yüksek düzeyde radyoaktif atık haline geliyor. Dünyanın birçok ülkesinde bu atıklar geçici depolama alanlarında tutulurken, Finlandiya kalıcı depolama çözümünü hayata geçiren ilk ülke olmaya hazırlanıyor.

100 BİN YIL BOYUNCA MÜHÜRLÜ KALACAK

Kullanılmış yakıt çubukları önce özel olarak üretilen, korozyona dayanıklı bakır kapsüllerin içine yerleştirilecek. Daha sonra bu kapsüller yüzlerce metre derinlikteki özel kuyulara indirilecek.

Kuyuların çevresi bentonit kiliyle doldurulacak, yaklaşık 300 metre uzunluğundaki depolama tünelleri ise doldukça çelik takviyeli beton tıkaçlarla tamamen mühürlenecek.

Uzmanlar, depolanan yakıtın on binlerce yıl boyunca yüksek seviyede radyoaktif kalacağını vurgularken, tesisin en az 100 bin yıl boyunca güvenli depolama sağlayacak şekilde tasarlandığını belirtiyor.

1 MİLYON YILLIK RİSK HESABI YAPILDI

2004 yılında inşasına başlanan ve yaklaşık 1 milyar euroya mal olan tesisin yer altındaki tünel sisteminin yaklaşık 100 yıl boyunca aktif olarak kullanılması planlanıyor. Yeni reaktörlerin devreye alınması halinde bu sürenin uzatılabileceği ifade ediliyor.

Finlandiya Nükleer Güvenlik Kurumu uzmanlarından Jarkko Kyllonen, yapılan güvenlik analizlerinin bir milyon yıllık dönemi kapsadığını söyledi. Kyllonen, bakır kapsüllerin zamanla aşınması veya gelecekte yaşanabilecek buzul çağları sırasında meydana gelebilecek depremlerin olası riskler arasında değerlendirildiğini, ancak bugüne kadarki sonuçların olumlu olduğunu belirtti.

NÜKLEER ATIK SORUNUNA İLK KALICI ÇÖZÜM

1950'lerden bu yana nükleer enerji kullanan ülkelerin karşı karşıya olduğu en büyük sorunlardan biri olan kullanılmış yakıtların güvenli şekilde bertaraf edilmesi konusunda Finlandiya kritik bir eşiğe geldi.

İsveç ve Fransa da benzer yer altı depolama projeleri üzerinde çalışırken, bu sistemi uygulamaya en yakın ülke olarak Finlandiya öne çıkıyor. Ülkede projeye yönelik kamuoyu desteğinin yüksek olduğu belirtilirken, bazı çevre örgütleri ise nükleer atıkların çok uzun süreli riskler taşıdığı gerekçesiyle projeye temkinli yaklaşıyor.