Dünya Kupası'nda mükemmel çim zeminler nasıl hazırlanıyor?

Kaynak, Steven Bridges/Tennessee Üniversitesi

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Olay, maçın daha sekizinci dakikasında yaşandı. Arjantinli futbolcu Angel Di Maria, Kanadalı bir defans oyuncusundan topu çaldı ve rakip kaleye doğru ilerledi.

Ülkenin gelmiş geçmiş en büyük futbolcularından biri, 2024 Copa America futbol turnuvasının grup aşamasında kritik bir anda, artık kaleciyle karşı karşıyaydı.

Fakat, Di Maria, kaleye doğru ilerlerken topu kontrol etmekte zorlanıyor gibiydi.

Ceza sahasının kenarında Kanadalı kaleciyle karşı karşıya kalan Di Maria'nın yapabildiği tek şey, ayak ucuyla nispeten zayıf bir vuruş oldu. Kaleci topu kolayca engelledi.

Maçtan sonra, Arjantinli teknik direktör ve oyuncular, ABD'nin Atlanta kentindeki sahadaki çimin kalitesinin performanslarını etkilediğini söyledi.

Normalde Amerikan futbolu takımı Atlanta Falcons ile ABD'nin bir numaralı futbol ligindeki Atlanta United'in maçlarını oynadığı stadyumda suni çim seriliydi.

Fakat bu saha Copa America öncesi geçici olarak normal çim yüzeyle değiştirildi.

Ancak oyuncular, topun "bir sıçrama tahtası gibi" zıpladığından şikayet etti, sahayı "feci" diye nitelendirdi.

Copa America sırasında ABD'deki diğer stadyumlarda oynanan maçlar da sahaların kalitesiyle ilgili endişeleri gün yüzüne çıkardı, bu da turnuvayı gölgeledi.

2026 Dünya Kupası yaklaşırken, ev sahibi ülkeler ABD, Kanada ve Meksika zemin kaynaklı eleştirilerden kaçınmak istiyor.

Hiçbir şikayet olmaması için bir uzman ekip bunun için görevlendirildi.

Son sekiz yıldır araştırmacılar, mükemmel zemini bulmak için futbol sahasında top sektiriyor.

Kramponları yere vuruyor ve çim zemini kötü muameleye maruz bırakıyorlar.

Farklı çim türü karışımlarıyla araştırma yapıyor ve zeminin futbol şartlarıyla nasıl başa çıkacaklarını görmek için bunları özenle yetiştiriyorlar.

Mükemmel uzunluklarını bulmak için de çimi milimetre milimetre ölçüyorlar.

Tennessee Üniversitesi'nden profesör John Sorochan, FIFA tarafından 16 Dünya Kupası stadyumunun tamamında çimin ekimi, kurulumu ve bakımını yönetmesi için görevlendirildi.

Sorochan, "Bu çok büyük bir sorumluluk" diyor.

Stadyumlardan beşinin üstünün kapalı olduğunu söyleyen Sorochan, "Beni asıl endişelendirenler bu stadlar" diye ekliyor:

"Çünkü güneş doğacak ama içeriye girmeyecek. Bitkilerin büyümesi için ışığa, ideal olarak güneş ışığına ihtiyaçları var."

Dünya Kupası'na sadece birkaç hafta kala, Sorochan ve ekibin yürüttüğü 170'ten fazla farklı deney teste hazır.

Ekip spor sahalarına çim ekimi ve kurulumu biliminde onlarca yılda elde edilen bulgulara dayanarak çalışmalarını sürdürüyor.

ABD, Kanada ve Meksika'daki farklı stadyumlar için geliştirdikleri çim sahalar, 104 maç boyunca her maçta 90 dakikadan fazla süreyle 22 oyuncu ve hakemler tarafından çiğnenecek.

Dünyanın en iyi futbolcularının ve dünya çapındaki milyarlarca taraftarın umudu, çimin ne kadar dayanıklı olacağına bağlı.

Sorochan'a göre, sadece beş milimetre büyük fark yaratıyor.

Bu ölçü, sahanın heyecan verici oyun için gereken hızlı paslaşmaya müsait, kusursuz bir doğal halı gibi olup olmayacağını belirleyebiliyor.

Sorochan ve meslektaşları, sahada heyecanlı oyun için gerekli tam yüksekliği belirlemek için çok sayıda deney yaptı.

ABD'nin Tennessee eyaletindeki Knoxville'de yer alan araştırma tesislerindeki minyatür sahalarda, parlak kırmızı makinelerden atılan topların, hızları ve sekmeleri gözlemlendi ve ölçüldü.

Futbol ayakkabısının çimle etkileşimi de düzeneklerle test edildi.

Araştırmacılar, çimi sadece topun yüzeyle nasıl etkileşim kurduğu açısından değil, aynı zamanda oyunculara sağladığı çekiş gücü açısından da test ettiler.

Maçlar sırasında çimde oluşabilecek çukurları en aza indirmenin ve oyunun akışını bozabilecek ıslak noktaları önlemenin yolları arandı.

Kötü bir yüzeyin felaket sonuçları olabilir. Milyonlarca dolarlık oyuncular kariyerlerini sonlandıran sakatlıklar yaşayabilir.

Stadyumların coğrafi dağılımı, sahaların da birbirinden çok farklı iklim bölgelerinde gelişmesi gerektiği anlamına geliyor.

Mexico City ve Miami'nin nemli sıcağından Toronto ve Boston'un serin havasına dek, futbol zeminleri farklı iklim koşullarında gelişmek zorunda.

Bununla başa çıkmak için araştırmacılar, her lokasyona özgü kök sistemleri, sulama yöntemleri ve bakım programları geliştirdiler. Ayrıca, koşullar için ideal türü bulmak amacıyla farklı çim türlerini de test ettiler.

Daha sıcak iklimlerde zemin Bermuda çiminden oluşurken, daha soğuk iklimlerdeki zemin Kentucky mavi çimi ve çavdar çimi karışımından oluşacak.

Sorochan ve ekibi, Bermuda çiminin daha yoğun olduğu için biraz daha kısa kesilmesi gerektiğini belirledi. Bunlar, Kentucky mavi çimi ve çavdardan oluşan sahalara kıyasla daha hızlı kuruyor.

Sahaların daha düzgün ve dayanıklı olmasını sağlamak için, çime suni çimde kullanılanlara benzer plastik lifler de eklendi.

Kaynak, Nick Schrader/Michigan Eyalet Üniversitesi

Yine de Avrupa'da genellikle serin iklim çimlerinden oluşan sahalarda oynayan futbolcular, Miami veya Kansas City'deki Bermuda çimi sahalara çıktıklarında şaşırabilirler.

Sorochan, "Bakacaklar ve 'Bu, Almanya'daki sahamla aynı değil, daha çok golf sahası gibi' diyecekler" ifadelerini kullanıyor.

Uzman isim her sahanın biraz farklı olacağını kabul ediyor. Ancak araştırmaları sayesinde farklılığın minimum düzeyde olacağına inanıyor.

Michigan State Üniversitesi'nden profesör Trey Rogers III, Dünya Kupası hazırlıklarında Sorochan'a yardımcı oluyor.

Rogers III, "Tek endişe verici olan, bir seferde inşa edilecek geçici sahaların devasa ölçeği" diyor.

Sahaların mükemmel, neredeyse mucizevi olması gerekiyor.

FIFA, çim bilimi gibi az bilinen bir alanda ünlü isimler olan Sorochan ve Rogers'a güveniyor.

İkili, 2026 Dünya Kupası gibi bir meydan okumayla hiç karşılaşmadı ve riskler çok büyük.

Ancak bu, futbolun en büyük sahnesine ilk çim döşemeleri değil.

Kaynak, Nick Schrader/Michigan State Üniversitesi

Rogers, ABD'nin güneyinde bir golf sahasında çalışırken çime aşık oldu. Fakat futbol sahalarına geçişi, 1994 Dünya Kupası'na uzanıyor.

FIFA, 1992 yılında Rogers'tan, Michigan'daki Pontiac Silverdome Stadyumu'nda oynanacak dört maç için çim zeminin sorumluluğunu almasını istedi.

Bu stadyum, suni çimde maçlarını oynayan bir Amerikan futbolu takımı olan Detroit Lions'a evsahipliği yapıyordu.

Birçok Amerikalı gibi Rogers da dünyanın en büyük spor organizasyonu hakkında hiçbir şey bilmiyordu.

Rogers, "Kimsenin bana unutturmasına izin vermediğim o meşhur sözleri söyledim" ve 'Dünya Kupası ne?' diye sordum" diyor.

Buna rağmen, FIFA stadyumda çim saha yetiştirmesi ve kurması için Rogers'ı seçti.

Bir dizi deneyden sonra, üniversitedeki ekibi, kumlu bir toprakta Kentucky mavi çimi ve çavdar çimi karışımı yetiştirmeye karar verdi.

Kum drenaja yardımcı olurken, kullanılan iki çim türü de nispeten daha az doğrudan güneş ışığı alan serin bir iklimde büyüyebilecekti.

Rogers ve meslektaşları, altıgen modüllere tohum ektiler. Binlerce saatlik sürecin büyük bir kısmı elle yapıldı.

Sorochan o sırada projede çalışan bir öğrenciydi.

"Kumu sıkıştıran kişi tam anlamıyla bendim" diyor.

Altıgen modüller, ekibin en büyük yeniliklerinden biriydi. Çim parçaları stadın içine bu şekilde taşındığında çimin kökleri bozulmadan kalabiliyordu.

Bu, kubbeli bir stadyumda yapay bir zeminin üzerine ilk kez doğal çim saha kurulumu olacaktı.

Rogers, bir takımın ilk antrenman için sahaya çıkışını izlediğinde, zemini incelemediklerini gördü. Görünüşe bakılırsa, saha futbolculara normal gelmişti.

Küçük çocuklar gibi, futbol toplarını devasa kubbenin çatısına ulaşacak kadar yükseğe atmaya çalıştılar.

Rogers'ın çalışmaları başarılı oldu ve bu ona "çim gurusu" lakabını kazandıracaktı.

Ancak 1994 Dünya Kupası bitiminde Sorochan stadyumun çatısına çıktı ve sahaya baktı.

Sorochan "Sahadaki aşınmayı görebiliyordunuz" dedi ve devam etti:

"Bunu nasıl daha iyi hale getirebiliriz diye düşündüm."

Sorochan, yüksek lisans öğrencisi olarak zamanının geri