Trump ateşkesi uzattı, İran ne dedi?
ABD-İran hattında uzlaşılan geçici ateşkesin sona ermesine az bir süre kala ABD Başkanı Donald Trump, iki haftalık ateşkesi tek taraflı olarak uzattığını açıkladı. Trump'ın kararı, tarafları yeniden müzakere masasına döndürmek için yoğun diplomatik temasların sürdüğü bir dönemde geldi.
ABD-İran hattında uzlaşılan geçici ateşkesin sona ermesine az bir süre kala ABD Başkanı Donald Trump, iki haftalık ateşkesi tek taraflı olarak uzattığını açıkladı. Trump'ın kararı, tarafları yeniden müzakere masasına döndürmek için yoğun diplomatik temasların sürdüğü bir dönemde geldi.
ABD Başkanı bu açıklamasından saatler önce "bombalamayı beklediğini" söylemişti, daha sonra İranlı müzakereciler barış önerisi sunana kadar ateşkesi uzatacağını duyurdu.
Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:
"İran hükümetinin ciddi biçimde bölünmüş olduğu gerçeği göz önüne alındığında, ki bu beklenmedik değildir. Pakistan Genelkurmay Başkanı Asim Munir ile Başbakan Şahbaz Şerif'in talebi üzerine, İran liderleri ve temsilcileri ortak bir teklif sunana kadar İran'a yönelik saldırımızı durdurmamız istendi.
Bu nedenle ordumu ablukayı sürdürmesi, diğer tüm açılardan da hazır kalması yönünde talimatlandırdım. Buna göre ateşkesi, teklif sunulana ve görüşmeler şu ya da bu şekilde sonuçlanana kadar uzatıyorum."
Bu açıklama, ABD-İran hattında son derece karmaşık açıklamaların geldiği bir günün ardından yapıldı. Başkan Yardımcısı JD Vance'in İslamabad'a yapması beklenen ziyaret askıya alınmış, Trump ise sert söylemlerini artırarak ABD ordusunun "harekete geçmeye son derece hazır" olduğunu söylemişti.
İran Devrim Muhafızları Ordusu ise "Herhangi yeni bir saldırıya hazırız, yeniden çatışma çıkması durumunda düşmanın kalan varlıklarına ezici darbeler indireceğiz" açıklamasında bulundu.
Trump'ın bu ani geri dönüşüne İran Meclis Başkanı ve son görüşmelerde rejimin baş müzakerecisi olarak öne çıkan Muhammed Bakır Kalibaf cephesinden sert tepki geldi.
Kalibaf'ın kişisel danışmanı, ateşkes uzatmasını "sürpriz bir saldırı için zaman kazanma oyunu" olarak niteledi ve "İnisiyatifi alma zamanı İran'a gelmiştir" dedi.
Mehdi Muhammedi sosyal medyada yaptığı paylaşımda, "Kaybeden taraf şart dikte edemez. Kuşatmanın sürmesine askeri karşılık verilmelidir" ifadelerini kullandı.
Öte yandan İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun üst düzey isimlerinin, Trump'ın geçen hafta paylaştığı İran'ın nükleer programı da dahil olmak üzere temel konularda teslim olduğunu imasına öfkelendiği belirtildi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de Hürmüz Boğazı'nın açıldığını duyurmasından yalnızca bir gün sonra boğazın kapatıldığını duyurmuştu.
Buna karşın sürecin ana arabulucularından biri olan Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Trump'a teşekkür etti. Şerif, "Pakistan, çatışmanın müzakere yoluyla çözümü için samimi çabalarını sürdürecektir" dedi.
Trump günün erken saatlerinde CNBC'ye yaptığı açıklamada, Tahran ile ateşkesi uzatmak istemediğini söylemiş ve ABD'nin güçlü konumda olduğunu, "harika bir anlaşma" elde edeceklerini savunmuştu. Trump daha önce yeni saldırı hedefleri arasında enerji santralleri ve diğer sivil altyapı tesislerinin de bulunduğunu açıklamıştı.
İran devlet televizyonundan dün yapılan açıklamada, "Şu ana kadar İran'dan hiçbir heyet İslamabad'ı ziyaret etmemiştir" ifadeleri kullanıldı. Kalibaf da Trump'ı, müzakere masasını "teslimiyet masasına çevirmeye çalışmakla" suçladı.
Sosyal medya paylaşımında, "Tehdit gölgesinde müzakereyi kabul etmiyoruz" diyen Kalibaf, İran'ın "sahada yeni kartlarını göstermeye hazırlandığını" söyledi.
ABD donanmasının İran limanlarına yönelik sürdürdüğü abluka, ikinci tur görüşmelerin düzenlenmesindeki en büyük engellerden biri olarak görülüyor.
İran, müzakerelerin yeniden başlaması için ABD'nin ablukayı sona erdirmesi gerektiğini söylüyor. Ancak Trump ile Hazine Bakanı Scott Bessent salı günü yaptıkları açıklamalarda ablukanın süreceğini belirtti.
Bessent, X hesabından yaptığı paylaşımda, "Birkaç gün içinde Harg Adası'ndaki depolama kapasitesi dolacak ve kırılgan İran petrol kuyuları kapanmak zorunda kalacak" dedi.
Salı öğleden sonra Trump'ın ulusal güvenlik ekibiyle yaptığı toplantıda, İran üzerindeki baskının sürdürülmesi amacıyla ablukanın devam ettirilmesine karar verildiği bildirildi. Konu hakkında bilgi sahibi iki kaynağa göre bu adım, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatarak elde etmeye çalıştığı stratejik avantajı azaltmayı amaçlıyor.
