Trump: İran anlaşmaya varmazsa saldırılar öncekinden de sert olur

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'a anlaşmaya varmaması halinde daha sert saldırılar düzenleyecekleri uyarısında bulunurken, İran'dan "tehditlerin" bitmesi halinde Hürmüz Boğazı'nın yeniden geçişlere açılabileceğine işaret eden bir açıklama geldi.

6 Mayıs Çarşamba günü son gelişmeler hakkında sosyal medyada bir paylaşım yapan Trump, İran'ın anlaşmayı kabul etmesi halinde 28 Şubat'ta İsrail ile başlattıkları operasyonun sona ereceğini ve Hürmüz Boğazı'nın "İran dahil herkese" açık olacağını söyledi.

Trump, "Kabul etmemeleri halinde ise bombardıman başlayacak ve bu, ne yazık ki, daha önce olduğundan çok daha yüksek bir seviye ve yoğunlukta olacak" dedi.

İzleyen saatlerde gelen İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun (IRGC) açıklamasında, "tehditlerin" sona ermesi halinde Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılabileceğine işaret edildi.

Ancak bununla ne kastedildiği net değil.

Devrim Muhafızları, gemi sahiplerine, "İran'ın düzenlemelerine uygun olarak Hürmüz Boğazı'ndan geçişte gösterdikleri işbirliği" için teşekkür etti.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Saldırganların tehditlerinin sona ermesi ve yeni prosedürlerin ışığında, boğazdan güvenli ve sürdürülebilir geçiş mümkün olacak."

Açıklama, Trump'ın, boğazdan gemilere güvenli refakat sağlamayı amaçlayan Özgürlük Projesi operasyonuna ara verdiğini duyurmasından saatler sonra geldi.

Kendisine ait Truth Social platformundan paylaşım yapan ABD Başkanı Özgürlük Projesi operasyonuna "kısa bir süreliğine" ara verdiklerini açıklamıştı.

ABD Başkanı, İran ile tam ve nihai bir barış anlaşmasına ulaşılıp ulaşılamayacağını görmek için bunu yaptığını belirtti. Trump bu alanda "harika" bir ilerleme kaydedildiğini de savundu ama ayrıntı vermedi.

Trump, İran limanlarına ABD ablukasının ise süreceğini vurguladı.

Kaynak, Daniel Heuer/ Bloomberg/ Getty Images

Pakistan, ABD ve İran arasında bir anlaşma için arabuluculuk yapıyor ama şu ana kadar sadece anlaşmaya varılamayan bir tur doğrudan görüşme yapıldı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da 5 Mayıs Salı günü düzenlediği basın toplantısında, İran'la savaşta ülkesinin saldırı konumundan savunma haline geçtiğini belirtti.

Rubio, Hürmüz Boğazı ile ilgili olarak uluslararası hukukun "çok açık" olduğunu ve "hiçbir ülkenin" uluslararası bir su yolunu kontrol edemeyeceğini söyledi.

İran'ın, bu su yolunu kimlerin kullanabileceğini belirlemesine izin verilemeyeceğini vurgulayan Rubio, bunu "tamamen gayrimeşru" ve "kabul edilemez" bir suç olarak nitelendirdi.

Bakan, ABD ordusunun "Özgürlük Projesi" adı verilen operasyonu genişleterek ticari gemileri boğazdan geçirmek için eşlik ettiğini açıkladı.

İsrail ve ABD'nin İran'a saldırdığı "Destansı Öfke Operasyonu"nun da tamamlandığını belirtti.

Rubio, "Destansı Öfke Operasyonu tamamlandı. Bu operasyonun amaçlarına ulaşıldı" derken, Trump'ın İran ile Hürmüz Boğazı'nın nasıl yeniden tamamen açılacağı konusunda bir anlayış birliği de dahil olmak üzere anlaşmayı tercih ettiğini söyledi.

Bakan, "Başkan'ın tercih ettiği yol bu ama şu ana kadar İran'ın tercih ettiği yol bu değil" dedi.

ABD'nin Hürmüz Boğazı'ndaki operasyonlarının tamamen "savunma amaçlı" olduğunu söyleyen Rubio, "Önce bize ateş açılmadıkça ateş açılmayacak. Sadece saldırıya uğrarsak karşılık veriyoruz" dedi.

İran'ın boğazda ABD gemilerine saldırması halinde Washington'un karşılık vermekte tereddüt etmeyeceğini de ekledi:

"Bize ateş açılırsa karşılık veririz ve bunu ölümcül bir etkinlikle yaparız."

Kaynak, Kent NISHIMURA / AFP via Getty Images

İran ise Hürmüz Boğazı'nı gemilere kapatmayı sürdüreceklerini açıklamıştı.

İran adına Pakistan'da ABD ile yapılan görüşmelere liderlik eden Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Hürmüz'deki durumu sürdürme kararında olduklarını söylemişti.

5 Mayıs Salı günü X hesabından açıklama yapan Kalibaf, "Mevcut durumun devamının Amerika için tahammül edilemez olduğunu çok iyi biliyoruz. Ve biz daha yeni başladık" ifadelerini kullandı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi 6 Mayıs Salı günü Pekin'de Çinli mevkidaşı Wang Yi ile görüştü. Görüşmenin ayrıntılarına dair henüz bir açıklama yapılmadı.

İran, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta saldırmasıyla birlikte boğazdan geçen trafiği ciddi şekilde kısıtladı.

ABD ise İran limanlarına abluka uyguluyor.

Bu küresel çapta petrol fiyatlarının zirveye çıkmasına neden oldu.

Kaynak, Anna Moneymaker/Getty Images

Trump 4 Mayıs'ta Özgürlük Projesi'ni hayata geçireceklerini duyurmuştu.

Özgürlük Projesi ABD'nin Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan ticari gemileri, donanma korumasında bölgeden çıkarmaya yönelik askeri planının adı.

Pentagon'da konuşan Savunma Bakanı Pete Hegseth, Özgürlük Projesi'nin "geçici" olduğunu ve amacının, "İran'ın saldırganlığına karşı masum ticari deniz taşımacılığını korumak" olduğunu söylemişti.

Hegseth, iki ABD bayraklı geminin boğazdan geçtiğini ve bunun da "geçiş hattının açık olduğunu" gösterdiğini, İranlıları da "utandırdığını" savundu.

Taşımacılık devi Maersk ABD bayraklı ticari gemilerinden birinin ABD ordusunun eşliğinde boğazdan çıktığını teyit etti.

İran yönetimiyse, ABD savaş gemisinin hedef alındığını ve bir Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) tankerini vurduğunu duyurdu.

Öte yandan BAE topraklarındaki en büyük petrol tesisinin İran tarafından vurulduğunu da açıkladı. İran BAE limanlarına yönelik herhangi bir saldırı gerçekleştirmediklerini açıkladı.

Bu gelişmeyi Donald Trump'ın yedi İran "sürat teknesini vurulduğu" açıklaması izledi. İran bunu yalanladı.